« Proszę » transforme-t-il toujours un ordre en demande ?

« Proszę » avec l'infinitif est la forme standard, polie, de l'ordre (« Proszę usiąść »). « Proszę » avec l'impératif (« Proszę, usiądź ») est une demande aimable adressée à une personne que vous tutoyez.

Pourquoi dit-on « chodź tutaj », alors qu'il s'agit d'un seul déplacement ?

C'est une exception : « chodź » et « chodźcie » signifient en pratique « viens ici » ou « allons-y ensemble ». La forme « idź » signifie plutôt « va-t'en » ou « va là-bas ».

Comment dire « let's… » en polonais ?

Employez la forme pour « my » : « Chodźmy », « Zróbmy przerwę », « Zamówmy pizzę ». Dans la langue parlée, on entend aussi souvent « Może pójdziemy na kawę ? ».

L'impératif en polonais – comment demander et donner des ordres

Comment forme-t-on l'impératif

La forme de l'impératif se construit à partir de la forme « oni » du verbe. Cette recette fonctionne pour la plupart des verbes :

Prenez la forme de la 3e personne du pluriel : czytają, piszą, robią.
Retirez la terminaison -ą : czytaj-, pisz-, rob-.
C'est déjà la forme pour « ty » : czytaj, pisz, rób (dans la dernière, o devient ó).
Pour « my », ajoutez -my, pour « wy » – -cie : czytajmy, czytajcie.

Si, après avoir retiré la terminaison, il reste un groupe de consonnes difficile à prononcer, on ajoute -ij ou -yj : zamkną → zamknij, zapomną → zapomnij, odpoczną → odpocznij.

Tableau des formes

Impératif – les verbes les plus fréquents
Infinitif	oni	ty	my	wy
czytać	czytają	czytaj	czytajmy	czytajcie
pisać	piszą	pisz	piszmy	piszcie
robić	robią	rób	róbmy	róbcie
zrobić	zrobią	zrób	zróbmy	zróbcie
mówić	mówią	mów	mówmy	mówcie
pracować	pracują	pracuj	pracujmy	pracujcie
czekać	czekają	czekaj	czekajmy	czekajcie
pić	piją	pij	pijmy	pijcie
dzwonić	dzwonią	dzwoń	dzwońmy	dzwońcie
otworzyć	otworzą	otwórz	otwórzmy	otwórzcie
zamknąć	zamkną	zamknij	zamknijmy	zamknijcie
iść	idą	idź	idźmy	idźcie
przyjść	przyjdą	przyjdź	przyjdźmy	przyjdźcie
usiąść	usiądą	usiądź	usiądźmy	usiądźcie
pomóc	pomogą	pomóż	pomóżmy	pomóżcie

Formes irrégulières

Quelques verbes très fréquents forment l'impératif autrement. Il vaut la peine de connaître ces formes par cœur :

Impératif irrégulier
Infinitif	ty	wy	Exemple
być	bądź	bądźcie	Bądź cierpliwy.
mieć	miej	miejcie	Miej oczy otwarte.
dać	daj	dajcie	Daj mi znać.
jeść	jedz	jedzcie	Jedz powoli.
wziąć	weź	weźcie	Weź parasol.
brać	bierz	bierzcie	Bierz, ile chcesz.
jechać	jedź	jedźcie	Jedź ostrożnie!
spać	śpij	śpijcie	Śpij spokojnie.
stać	stój	stójcie	Stój!
bać się	bój się	bójcie się	Nie bój się.
powiedzieć	powiedz	powiedzcie	Powiedz prawdę.
chodzić	chodź	chodźcie	Chodź tutaj! (= przyjdź)

Ordres polis : proszę, niech pan

Les formes czytaj, zrób, idź sont destinées aux personnes que vous tutoyez. Pour la personne à qui vous dites « pan » ou « pani », vous employez d'autres constructions :

Ordres avec « ty » et avec « pan / pani »
Avec « ty »	Avec « pan / pani » – proszę + infinitif	Avec « pan / pani » – niech + 3e personne
Usiądź.	Proszę usiąść.	Niech pan usiądzie.
Poczekaj chwilę.	Proszę chwilę poczekać.	Niech pani chwilę poczeka.
Podpisz tutaj.	Proszę podpisać tutaj.	Niech pan podpisze tutaj.
Nie pal tutaj.	Proszę tu nie palić.	Niech pan tu nie pali.

La forme la plus sûre et la plus fréquente est proszę + infinitif – vous l'entendrez à l'administration, chez le médecin et dans les magasins. Une question sonne encore plus poliment : Czy mógłby pan…? Czy może pani…?

Les formes avec niech servent aussi à exprimer un souhait à l'égard d'une troisième personne : Niech on zadzwoni jutro. Niech dzieci się pobawią.

L'infinitif dans les instructions et sur les panneaux

Dans les instructions, les formulaires et les inscriptions publiques, l'ordre a souvent la forme du simple infinitif : Nie palić. Nie dotykać. Wypełnić drukowanymi literami. Zachować paragon. C'est une forme impersonnelle – elle n'est pas impolie.

L'aspect à l'impératif

Une seule action précise – généralement l'aspect perfectif : Zamknij drzwi. Wyślij mi ten plik.
Invitation, encouragement, pression – souvent imperfectif : Wchodź! Siadaj! Jedz, bo wystygnie!
Interdiction – presque toujours imperfectif : Nie zamykaj drzwi. Nie mów nikomu.
Avertissement – « nie » avec l'aspect perfectif : Nie zgub biletu! Nie zapomnij kluczy!

Vous en saurez plus sur la différence entre zamykać et zamknąć dans notre guide de l'aspect.

Exemples du travail et de la vie quotidienne

Załóż kask i rękawice.
Uważaj, podłoga jest mokra!
Zadzwoń, jak dojedziesz.
Proszę pokazać dowód osobisty albo paszport.
Chodźmy na kawę po pracy.
Nie spieszcie się, mamy czas.
Niech pani weźmie numerek i poczeka na wezwanie.

Erreurs fréquentes dans les consignes

« Proszę pan usiąść » – correct : proszę usiąść ou niech pan usiądzie.
« Nie zamknij okna » comme interdiction – correct : nie zamykaj okna.
« Robij », « idzi » – correct : rób, idź.
« Bud' cierpliwy » (calque du russe ou de l'ukrainien будь) – correct : bądź cierpliwy.
« Nie boj się » – correct : nie bój się.
« Daj mnie » – correct : daj mi.
Un ordre au tutoiement adressé à un adulte inconnu (par exemple à l'administration) sonne impoli – employez la forme avec proszę.

Exercice : donnez une consigne

Formez l'impératif à la personne indiquée.

(otworzyć, ty) ______ okno, proszę.
(przyjść, wy) ______ jutro o dziewiątej.
(nie martwić się, ty) ______, wszystko będzie dobrze.
(iść, my) ______ już do domu.
(być, ty) ______ punktualny.
(usiąść – à madame, avec « proszę ») ______.
(nie zapomnieć, ty) ______ o lekcji!
(wziąć, wy) ______ ze sobą dokumenty.

Corrigé

Otwórz
Przyjdźcie
Nie martw się
Idźmy – dans la conversation, vous entendez plus souvent Chodźmy (de « chodzić »)
Bądź
Proszę usiąść
Nie zapomnij
Weźcie

Les ordres et les demandes font partie du quotidien au travail – du magasin au bureau. Pendant les cours individuels, nous les travaillons dans des scènes tirées de votre travail, et les exercices de l'examen B1 montrent comment ce sujet est évalué. Commencez par un cours d'essai.

L'impératif – ordres, demandes et interdictions