„proszę” her zaman talimatı ricaya mı çevirir?

Mastarla „proszę”, standart ve nazik bir talimat biçimidir („Proszę usiąść”). Emir kipiyle „proszę” („Proszę, usiądź”) ise „ty” ile konuştuğun kişiye yönelik nazik bir ricadır.

Tek bir hareket söz konusu olduğu halde neden „chodź tutaj” denir?

Bu bir istisnadır: „chodź” ve „chodźcie” pratikte „buraya gel” ya da „birlikte gidiyoruz” anlamına gelir. „Idź” biçimi ise daha çok „git” ya da „oraya git” demektir.

„let's…” Lehçede nasıl söylenir?

„my” biçimini kullan: „Chodźmy”, „Zróbmy przerwę”, „Zamówmy pizzę”. Günlük konuşmada sıkça „Może pójdziemy na kawę?” da duyulur.

Lehçede emir kipi – rica etmek ve talimat vermek

Emir kipi nasıl oluşturulur

Emir kipi biçimi, fiilin „oni” biçiminden oluşur. Bu tarif fiillerin çoğunda işler:

3. çoğul kişi biçimini al: czytają, piszą, robią.
-ą sonunu at: czytaj-, pisz-, rob-.
Bu, „ty” için biçimdir: czytaj, pisz, rób (sonuncusunda o, ó’ya dönüşür).
„my” için -my, „wy” için -cie ekle: czytajmy, czytajcie.

Sonu attıktan sonra telaffuzu zor bir ünsüz grubu kalıyorsa -ij ya da -yj ekleriz: zamkną → zamknij, zapomną → zapomnij, odpoczną → odpocznij.

Biçim tablosu

Emir kipi – en sık fiiller
Mastar	oni	ty	my	wy
czytać	czytają	czytaj	czytajmy	czytajcie
pisać	piszą	pisz	piszmy	piszcie
robić	robią	rób	róbmy	róbcie
zrobić	zrobią	zrób	zróbmy	zróbcie
mówić	mówią	mów	mówmy	mówcie
pracować	pracują	pracuj	pracujmy	pracujcie
czekać	czekają	czekaj	czekajmy	czekajcie
pić	piją	pij	pijmy	pijcie
dzwonić	dzwonią	dzwoń	dzwońmy	dzwońcie
otworzyć	otworzą	otwórz	otwórzmy	otwórzcie
zamknąć	zamkną	zamknij	zamknijmy	zamknijcie
iść	idą	idź	idźmy	idźcie
przyjść	przyjdą	przyjdź	przyjdźmy	przyjdźcie
usiąść	usiądą	usiądź	usiądźmy	usiądźcie
pomóc	pomogą	pomóż	pomóżmy	pomóżcie

Düzensiz biçimler

Çok sık kullanılan birkaç fiil emir kipini farklı oluşturur. Bu biçimleri ezbere bilmeye değer:

Düzensiz emir kipi
Mastar	ty	wy	Örnek
być	bądź	bądźcie	Bądź cierpliwy.
mieć	miej	miejcie	Miej oczy otwarte.
dać	daj	dajcie	Daj mi znać.
jeść	jedz	jedzcie	Jedz powoli.
wziąć	weź	weźcie	Weź parasol.
brać	bierz	bierzcie	Bierz, ile chcesz.
jechać	jedź	jedźcie	Jedź ostrożnie!
spać	śpij	śpijcie	Śpij spokojnie.
stać	stój	stójcie	Stój!
bać się	bój się	bójcie się	Nie bój się.
powiedzieć	powiedz	powiedzcie	Powiedz prawdę.
chodzić	chodź	chodźcie	Chodź tutaj! (= przyjdź)

Nezaketli talimatlar: proszę, niech pan

czytaj, zrób, idź biçimleri, „ty” ile konuştuğun kişiler içindir. „pan” ya da „pani” diye hitap ettiğin kişiye ise başka yapılar kullanırsın:

„ty” ve „pan / pani” ile talimatlar
„ty” ile	„pan / pani” ile – proszę + mastar	„pan / pani” ile – niech + 3. kişi
Usiądź.	Proszę usiąść.	Niech pan usiądzie.
Poczekaj chwilę.	Proszę chwilę poczekać.	Niech pani chwilę poczeka.
Podpisz tutaj.	Proszę podpisać tutaj.	Niech pan podpisze tutaj.
Nie pal tutaj.	Proszę tu nie palić.	Niech pan tu nie pali.

En güvenli ve en sık kullanılan biçim proszę + mastar’dır – onu resmî dairede, doktorda ve dükkânda duyarsın. Daha da nazik duyulan şey soru biçimidir: Czy mógłby pan…? Czy może pani…?

niech biçimleri, üçüncü bir kişiye yönelik dilek ifade etmek için de kullanılır: Niech on zadzwoni jutro. Niech dzieci się pobawią.

Talimatlarda ve tabelalarda mastar

Talimatlarda, formlarda ve kamusal yazılarda emir çoğu zaman yalnızca mastar biçimindedir: Nie palić. Nie dotykać. Wypełnić drukowanymi literami. Zachować paragon. Bu kişisiz bir biçimdir – nezaketsiz değildir.

Emir kipinde görünüş

Tek bir somut eylem – genellikle bitmiş görünüş: Zamknij drzwi. Wyślij mi ten plik.
Davet, teşvik, acele ettirme – çoğu zaman bitmemiş: Wchodź! Siadaj! Jedz, bo wystygnie!
Yasak – neredeyse her zaman bitmemiş: Nie zamykaj drzwi. Nie mów nikomu.
Uyarı – „nie” ile bitmiş görünüş: Nie zgub biletu! Nie zapomnij kluczy!

zamykać ile zamknąć arasındaki fark hakkında daha fazlasını fiil görünüşü rehberinde okuyabilirsin.

İşten ve günlük hayattan örnekler

Załóż kask i rękawice.
Uważaj, podłoga jest mokra!
Zadzwoń, jak dojedziesz.
Proszę pokazać dowód osobisty albo paszport.
Chodźmy na kawę po pracy.
Nie spieszcie się, mamy czas.
Niech pani weźmie numerek i poczeka na wezwanie.

Talimatlarda sık yapılan hatalar

„Proszę pan usiąść” – doğrusu proszę usiąść ya da niech pan usiądzie.
Yasak olarak „Nie zamknij okna” – doğrusu nie zamykaj okna.
„Robij”, „idzi” – doğrusu rób, idź.
„Bud' cierpliwy” (Rusça ya da Ukraynaca будь kalkesi) – doğrusu bądź cierpliwy.
„Nie boj się” – doğrusu nie bój się.
„Daj mnie” – doğrusu daj mi.
Tanımadığın bir yetişkine (örneğin resmî dairede) „ty” ile talimat vermek nezaketsiz duyulur – proszę ile biçimi kullan.

Alıştırma: bir talimat ver

Verilen kişide emir kipini oluştur.

(otworzyć, ty) ______ okno, proszę.
(przyjść, wy) ______ jutro o dziewiątej.
(nie martwić się, ty) ______, wszystko będzie dobrze.
(iść, my) ______ już do domu.
(być, ty) ______ punktualny.
(usiąść – do pani, z „proszę”) ______.
(nie zapomnieć, ty) ______ o lekcji!
(wziąć, wy) ______ ze sobą dokumenty.

Cevaplar

Otwórz
Przyjdźcie
Nie martw się
Idźmy – konuşmada daha sık Chodźmy duyarsın („chodzić”ten)
Bądź
Proszę usiąść
Nie zapomnij
Weźcie

Talimatlar ve ricalar, depodan ofise kadar işte günlük hayattır. Bireysel derslerde onları senin işinden sahnelerle çalışıyoruz, B1 sınavından görevler de sınavın bu konuyu nasıl ölçtüğünü gösterir. Deneme dersiyle başla.

Emir kipi – talimatlar, ricalar ve yasaklar