Sayılar – Lehçe nasıl sayılır

0'dan milyona asıl sayılar

Asıl sayılar ile? (kaç?) sorusuna cevap verir. Fiyatlarda, numaralarda, miktarlarda ve yaşta onlara ihtiyaç duyarsın. Polonya’daki ilk günden itibaren işine yarayacaklar.

Bileşik sayıları birçok dilde olduğu gibi en büyük kısımdan başlayarak kurarız: 27 – dwadzieścia siedem, 148 – sto czterdzieści osiem, 2026 – dwa tysiące dwadzieścia sześć. Milyon milion, iki milyon dwa miliony, beş milyon pięć milionów’dur.

Sayı ve isim – en önemli kural

İsmin biçimi, sayının son rakamına bağlıdır; 12–14 için tek bir istisna vardır. Bu kural, erkekleri anlatmayan bütün isimler için geçerlidir.

21, 31, 101 konusunda dikkat: „jeden” ile biten sayılardan sonra (yalnızca 1 dışında) çoğul dopełniacz gelir: dwadzieścia jeden osób, sto jeden dni.

Sayıdan sonra fiil

2, 3, 4’ten sonra (ayrıca 22, 23, 24 vb.) fiil çoğulda, diğer sayılardan sonra ise tekil 3. kişide durur (geçmiş zamanda nötr cinste):

• Dwa autobusy przyjechały. Trzy osoby czekają.
• Pięć autobusów przyjechało. Dziesięć osób czeka.
• Dwadzieścia dwa autobusy przyjechały, ama dwadzieścia pięć autobusów przyjechało.

Dwa, dwie, dwaj, dwóch

„dwa” sayısının, ismin cinsine göre birkaç biçimi vardır:

Erkeklerle sayılar

Erkekleri sayarken dopełniacz ile erkek kişi biçimlerini kullanırız (trzech kolegów); karışık bir gruptan genellikle topluluk sayısıyla söz ederiz (dwoje studentów). Erkek kişi biçiminden sonra fiil tekil, nötr cinste durur. 2–4 için ikinci, aynı derecede doğru bir yapı da vardır: dwaj, trzej, czterej pracownicy przyszli.

• trzech, czterech, pięciu, sześciu, dziesięciu, dwudziestu
• Trzech pracowników jest na urlopie.
• Pięciu studentów zdało egzamin.
• Na spotkanie przyszło dwunastu mężczyzn.

Topluluk sayıları: dwoje, troje, czworo

Topluluk sayılarını dzieci ismiyle, bir kadın ve bir erkekten oluşan grupla ve yalnızca çoğul biçimi olan isimlerle kullanırız:

• dwoje dzieci, troje dzieci, czworo dzieci, pięcioro dzieci
• dwoje studentów – bir öğrenci erkek ve bir öğrenci kadın
• dwoje drzwi, troje drzwi

Topluluk sayısından sonra fiil tekil, nötr cinste durur: Dwoje dzieci bawiło się w parku.

Sıra sayıları, tarihler ve saatler

Sıra sayıları który? (kaçıncı?) sorusuna cevap verir ve sıfatlar gibi çekilir: pierwszy, pierwsza, pierwsze.

Tarihler

Günü eril cinste bir sıra sayısıyla (çünkü „dzień”), ayı ise dopełniacz ile veririz:

• Dzisiaj jest piąty maja. (mianownik – hangi gün?)
• Urodziłam się piątego maja. (dopełniacz – ne zaman?)
• Mam czas do dwudziestego czerwca.
• W tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym piątym roku. / W dwa tysiące dwudziestym szóstym roku.

Saatler

Saati dişil cinste bir sıra sayısıyla veririz (çünkü „godzina”):

Şöyle sorarız: Która jest godzina? ya da O której? – O wpół do dziewiątej. Saat aralığı: od dziewiątej do siedemnastej.

Yaş ve para

Yaşı mieć fiili ve rok / lata / lat kelimesiyle, yukarıdaki tablodaki kurala göre veririz:

• Synek ma rok. Córka ma dwa lata. Mam dwadzieścia pięć lat. Mama ma pięćdziesiąt trzy lata.
• Soru: Ile masz lat? („pan / pani” diye hitap edilen kişiye – Ile pan ma lat?, ama bu soru bazen nezaketsiz kaçar)

złoty kelimesi sıfat gibi çekilir:

• jeden złoty, dwa złote, trzy złote, pięć złotych, dwanaście złotych, dwadzieścia dwa złote
• jeden grosz, dwa grosze, pięć groszy
• Bilet kosztuje cztery złote pięćdziesiąt groszy.

Sayıların hâllerde çekimi

Sayılar da çekilir. B1 seviyesinde en sık biçimleri bilmek yeterlidir:

• dwa: dwóch (dopełniacz, miejscownik), dwóm (celownik), dwoma / dwiema (narzędnik) – Byłem w dwóch sklepach. Mieszkam z dwiema koleżankami.
• pięć ve daha büyükler: pięciu (dopełniacz, celownik, miejscownik), pięcioma (narzędnik) – Po pięciu latach wróciłem do Polski. Rozmawiałem z pięcioma osobami.

Sayılar; fiyatlar, tarihler ve saatler hakkındaki kayıtlarda ve metinlerde sıktır – B1 sınavında bu tür görevlerin nasıl göründüğüne bak. Çoğul dopełniacz biçimlerini dopełniacz rehberinde tekrar edebilirsin.

Sayılarla sık yapılan hatalar

• „Pięć książki” – doğrusu pięć książek.
• „Dwa kobiety” – doğrusu dwie kobiety.
• „Dwanaście domy” – doğrusu dwanaście domów.
• „Dwadzieścia dwa lat” – doğrusu dwadzieścia dwa lata.
• „Pięć złote” – doğrusu pięć złotych.
• „Pięć studentów przyszli” – doğrusu pięciu studentów przyszło.
• „Dwa dzieci” – doğrusu dwoje dzieci.
• „Urodziłem się piąty maj” – doğrusu piątego maja.
• „O siedem” – doğrusu o siódmej.

Alıştırma: Lehçe say

İsmi ya da sayıyı doğru biçimde yaz.

1. W pokoju są trzy ______ (krzesło).
2. Kupiłam sześć ______ (bułka).
3. Mam ______ (2) siostry.
4. Mój syn ma dwadzieścia trzy ______ (rok).
5. Ta kawa kosztuje dwanaście ______ (złoty).
6. W firmie pracuje ______ (4) Gruzinów.
7. Spotkanie jest o ______ (10).
8. Mamy ______ (3) dzieci.

Cevaplar

1. krzesła
2. bułek
3. dwie
4. lata
5. złotych
6. czterech
7. dziesiątej
8. troje

Sayıları kısa diyaloglarda çalışmak kolaydır – dükkânda, poliklinikte, işte. Bireysel derslerde lektör bu sahneleri senin günlük hayatına uyarlar. İlkini daha deneme dersinde çalışırsın.