الأعداد – كيف تعدّ بالبولندية
الأعداد البولندية تغيّر صيغة الاسم الذي يأتي بعدها. فبعد 2, 3, 4 (وكذلك 22, 23, 24, 32…) يأتي الاسم في mianownik الجمع (حالة الفاعل): dwa domy, trzy kobiety. وبعد 5–21 (ومنها 12, 13, 14) و25–31 و35–41 وهكذا يأتي dopełniacz الجمع (المضاف إليه): pięć domów, dwanaście kobiet. وللعدد „dwa” صيغة مؤنثة dwie (dwie kawy)، وللرجال – dwaj أو dwóch (dwóch kolegów). ونذكر التواريخ والساعات بالأعداد الترتيبية: piąty maja، o siódmej. وفي الدرس التجريبي ستتدرب على الأعداد في مواقف تعرفها من حياتك اليومية.
الأعداد الأصلية من 0 إلى المليون
الأعداد الأصلية تجيب عن السؤال ile? (كم؟). وتحتاج إليها في الأسعار والأرقام والكميات والعمر. وستنفعك من أول يوم في بولندا.
| العدد | بالحروف | العدد | بالحروف |
|---|---|---|---|
| 0 | zero | 20 | dwadzieścia |
| 1 | jeden | 30 | trzydzieści |
| 2 | dwa | 40 | czterdzieści |
| 3 | trzy | 50 | pięćdziesiąt |
| 4 | cztery | 60 | sześćdziesiąt |
| 5 | pięć | 70 | siedemdziesiąt |
| 6 | sześć | 80 | osiemdziesiąt |
| 7 | siedem | 90 | dziewięćdziesiąt |
| 8 | osiem | 100 | sto |
| 9 | dziewięć | 200 | dwieście |
| 10 | dziesięć | 300 | trzysta |
| 11 | jedenaście | 400 | czterysta |
| 12 | dwanaście | 500 | pięćset |
| 13 | trzynaście | 600 | sześćset |
| 14 | czternaście | 700 | siedemset |
| 15 | piętnaście | 800 | osiemset |
| 16 | szesnaście | 900 | dziewięćset |
| 17 | siedemnaście | 1000 | tysiąc |
| 18 | osiemnaście | 2000 | dwa tysiące |
| 19 | dziewiętnaście | 5000 | pięć tysięcy |
نكوّن الأعداد المركبة كما في لغات كثيرة – بدءًا من الجزء الأكبر: 27 – dwadzieścia siedem، 148 – sto czterdzieści osiem، 2026 – dwa tysiące dwadzieścia sześć. والمليون هو milion، ومليونان dwa miliony، وخمسة ملايين pięć milionów.
العدد والاسم – أهم قاعدة
صيغة الاسم تتوقف على آخر رقم في العدد، مع استثناء واحد للأعداد 12–14. وتشمل هذه القاعدة كل الأسماء التي لا تدل على رجال. وتنبّه: العربية لها قواعد معقدة للعدد والمعدود أيضًا، لكن البولندية مختلفة عنها، فتعلّم قاعدتها كما هي.
| العدد | صيغة الاسم | أمثلة |
|---|---|---|
| 1 | mianownik المفرد | jeden dom, jedna kawa, jedno okno |
| 2, 3, 4 والأعداد المنتهية بـ2 أو 3 أو 4 (22, 33, 104…)، لكن ليس 12, 13, 14 | mianownik الجمع | dwa domy, trzy kawy, cztery okna, dwadzieścia dwa lata |
| 5–21 (ومنها 12, 13, 14)، 25–31، 35–41 وهكذا | dopełniacz الجمع | pięć domów, dwanaście kaw, czternaście okien, dwadzieścia jeden lat |
انتبه إلى 21 و31 و101: بعد الأعداد المنتهية بـ„jeden” (عدا العدد 1 نفسه) يأتي dopełniacz الجمع: dwadzieścia jeden osób، sto jeden dni.
الفعل بعد العدد
بعد 2 و3 و4 (وكذلك 22 و23 و24 وهكذا) يأتي الفعل بالجمع، وبعد بقية الأعداد – بصيغة الغائب (3) المفرد (وفي الماضي بالجنس المحايد):
- Dwa autobusy przyjechały. Trzy osoby czekają.
- Pięć autobusów przyjechało. Dziesięć osób czeka.
- Dwadzieścia dwa autobusy przyjechały، لكن dwadzieścia pięć autobusów przyjechało.
dwa و dwie و dwaj و dwóch
للعدد „dwa” عدة صيغ بحسب جنس الاسم:
| الجنس | الصيغة | مثال |
|---|---|---|
| مذكر (أشياء، حيوانات) ومحايد | dwa | dwa telefony, dwa psy, dwa okna |
| مؤنث | dwie | dwie kobiety, dwie godziny, dwie kawy |
| رجال | dwaj + mianownik أو dwóch + dopełniacz | dwaj koledzy przyszli أو dwóch kolegów przyszło |
الأعداد مع الرجال
حين نعدّ رجالًا نستعمل صيغ جمع الرجال مع dopełniacz (trzech kolegów)؛ أما المجموعة المختلطة فنتحدث عنها عادةً بالعدد الجمعي (dwoje studentów). ويأتي الفعل بعد صيغة جمع الرجال بالمفرد المحايد. وللأعداد 2–4 تركيب ثانٍ صحيح بالقدر نفسه: dwaj, trzej, czterej pracownicy przyszli.
- trzech, czterech, pięciu, sześciu, dziesięciu, dwudziestu
- Trzech pracowników jest na urlopie.
- Pięciu studentów zdało egzamin.
- Na spotkanie przyszło dwunastu mężczyzn.
الأعداد الجماعية: dwoje و troje و czworo
نستعمل الأعداد الجماعية مع الاسم dzieci، ومع مجموعة فيها امرأة ورجل، ومع الأسماء التي لا تأتي إلا بالجمع:
- dwoje dzieci, troje dzieci, czworo dzieci, pięcioro dzieci
- dwoje studentów – طالب وطالبة
- dwoje drzwi، troje drzwi
بعد العدد الجماعي يأتي الفعل بالمفرد المحايد: Dwoje dzieci bawiło się w parku.
الأعداد الترتيبية والتواريخ والساعات
الأعداد الترتيبية تجيب عن السؤال który? (أي؟ الذي ترتيبه كذا؟) وتتصرف مثل الصفات: pierwszy, pierwsza, pierwsze.
| العدد | الصيغة | العدد | الصيغة |
|---|---|---|---|
| 1. | pierwszy | 11. | jedenasty |
| 2. | drugi | 12. | dwunasty |
| 3. | trzeci | 13. | trzynasty |
| 4. | czwarty | 15. | piętnasty |
| 5. | piąty | 20. | dwudziesty |
| 6. | szósty | 21. | dwudziesty pierwszy |
| 7. | siódmy | 30. | trzydziesty |
| 8. | ósmy | 40. | czterdziesty |
| 9. | dziewiąty | 100. | setny |
| 10. | dziesiąty | 1000. | tysięczny |
التواريخ
نذكر اليوم بعدد ترتيبي مذكر (لأن „dzień” مذكر)، والشهر في dopełniacz:
- Dzisiaj jest piąty maja. (mianownik – أي يوم؟)
- Urodziłam się piątego maja. (dopełniacz – متى؟)
- Mam czas do dwudziestego czerwca.
- W tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym piątym roku. / W dwa tysiące dwudziestym szóstym roku.
الساعات
نذكر الساعة بعدد ترتيبي مؤنث (لأن „godzina” مؤنث):
| الساعة | في الكلام العادي | بالأسلوب الرسمي |
|---|---|---|
| 7:00 | siódma – o siódmej | siódma |
| 7:15 | piętnaście po siódmej، kwadrans po siódmej | siódma piętnaście |
| 7:30 | wpół do ósmej | siódma trzydzieści |
| 7:45 | za piętnaście ósma، za kwadrans ósma | siódma czterdzieści pięć |
| 19:00 | siódma wieczorem | dziewiętnasta |
نسأل: Która jest godzina? أو O której? – O wpół do dziewiątej. ومدى الساعات: od dziewiątej do siedemnastej.
العمر والمال
نذكر العمر بالفعل mieć (يملك) والكلمة rok / lata / lat، بحسب القاعدة التي في الجدول أعلاه:
- Synek ma rok. Córka ma dwa lata. Mam dwadzieścia pięć lat. Mama ma pięćdziesiąt trzy lata.
- السؤال: Ile masz lat? (لمن تخاطبه بـ„pan / pani” – Ile pan ma lat?، مع أن هذا السؤال قد يكون غير لائق)
وكلمة złoty (زلوتي) تتصرف مثل الصفة:
- jeden złoty, dwa złote, trzy złote, pięć złotych, dwanaście złotych, dwadzieścia dwa złote
- jeden grosz, dwa grosze, pięć groszy
- Bilet kosztuje cztery złote pięćdziesiąt groszy.
تصريف الأعداد بالحالات
تتصرف الأعداد أيضًا. وفي المستوى B1 يكفي أن تعرف الصيغ الأشيع:
- dwa: dwóch (dopełniacz و miejscownik)، dwóm (celownik)، dwoma / dwiema (narzędnik) – Byłem w dwóch sklepach. Mieszkam z dwiema koleżankami.
- pięć وما فوقه: pięciu (dopełniacz و celownik و miejscownik)، pięcioma (narzędnik) – Po pięciu latach wróciłem do Polski. Rozmawiałem z pięcioma osobami.
تكثر الأعداد في التسجيلات والنصوص عن الأسعار والتواريخ والساعات – اطّلع على شكل هذه المهام في امتحان B1. وتراجع صيغ dopełniacz الجمع في دليل المضاف إليه (dopełniacz).
أخطاء متكررة مع الأعداد
- „Pięć książki” – والصواب pięć książek.
- „Dwa kobiety” – والصواب dwie kobiety.
- „Dwanaście domy” – والصواب dwanaście domów.
- „Dwadzieścia dwa lat” – والصواب dwadzieścia dwa lata.
- „Pięć złote” – والصواب pięć złotych.
- „Pięć studentów przyszli” – والصواب pięciu studentów przyszło.
- „Dwa dzieci” – والصواب dwoje dzieci.
- „Urodziłem się piąty maj” – والصواب piątego maja.
- „O siedem” – والصواب o siódmej.
تمرين: عُدّ بالبولندية
اكتب الاسم أو العدد بالصيغة الصحيحة.
- W pokoju są trzy ______ (krzesło).
- Kupiłam sześć ______ (bułka).
- Mam ______ (2) siostry.
- Mój syn ma dwadzieścia trzy ______ (rok).
- Ta kawa kosztuje dwanaście ______ (złoty).
- W firmie pracuje ______ (4) Gruzinów.
- Spotkanie jest o ______ (10).
- Mamy ______ (3) dzieci.
الإجابات
- krzesła
- bułek
- dwie
- lata
- złotych
- czterech
- dziesiątej
- troje
من السهل التدرب على الأعداد في حوارات قصيرة – في المتجر وفي العيادة وفي العمل. وفي الحصص الفردية يلائم المدرّس هذه المشاهد مع حياتك اليومية. وستتدرب على المشهد الأول في الدرس التجريبي.
الأسئلة الشائعة
لماذا „dwa lata” لكن „pięć lat”؟
بعد 2 و3 و4 يأتي الاسم في mianownik الجمع („lata”)، وبعد 5 وما فوق – في dopełniacz الجمع („lat”). ولذلك: dwa lata، cztery lata، لكن pięć lat، dwanaście lat.
كيف أقرأ رقم شقة أو رقم حافلة؟
عادةً بالعدد الأصلي: „mieszkanie numer piętnaście”، „autobus sto dwadzieścia osiem”. وفي الحديث يقال أيضًا „piętnastka” عن حافلة أو ترام الخط 15.
هل يجب حفظ كل صيغ الأعداد عن ظهر قلب؟
في البداية تكفي قاعدة 2–4 و5+، وصيغتا „dwie” و„dwóch”، والساعات والتواريخ. أما الصيغ الأندر، مثل narzędnik „pięcioma”، فتأتي مع الوقت حين تسمعها في الحديث.
50 دقيقة مع المعلم: تشخيص المستوى وخطة تعلّم تناسب هدفك.