هل „proszę” تحوّل التعليمة إلى طلب دائمًا؟

„Proszę” مع المصدر هي الصيغة المعتادة المهذبة للتعليمة („Proszę usiąść”). و„Proszę” مع صيغة الأمر („Proszę, usiądź”) طلب مهذب لشخص تخاطبه بـ„ty”.

لماذا نقول „chodź tutaj” مع أن المقصود حركة واحدة؟

هذا استثناء: „chodź” و„chodźcie” تعنيان عمليًا „تعال إلى هنا” أو „لنذهب معًا”. أما صيغة „idź” فمعناها أقرب إلى „ابتعد” أو „اذهب إلى هناك”.

كيف أقول „let's…” بالبولندية؟

استعمل صيغة „my”: „Chodźmy”، „Zróbmy przerwę”، „Zamówmy pizzę”. وفي الكلام العامي تسمع كثيرًا أيضًا „Może pójdziemy na kawę?”.

صيغة الأمر في اللغة البولندية – كيف تطلب وتعطي التعليمات

كيف نكوّن صيغة الأمر

تتكوّن صيغة الأمر من صيغة „oni” (هم) للفعل. وهذه الوصفة تصلح لأغلب الأفعال:

خذ صيغة الغائبين في الجمع (الشخص الثالث (3)): czytają, piszą, robią.
احذف النهاية -ą: czytaj-, pisz-, rob-.
هذه هي صيغة „ty” بالفعل: czytaj, pisz, rób (وفي الأخيرة يتحول o إلى ó).
لـ„my” أضف -my، ولـ„wy” – -cie: czytajmy, czytajcie.

وإذا بقيت بعد حذف النهاية مجموعة سواكن يصعب نطقها نضيف -ij أو -yj: zamkną → zamknij، zapomną → zapomnij، odpoczną → odpocznij.

جدول الصيغ

صيغة الأمر – أشيع الأفعال
المصدر	oni	ty	my	wy
czytać	czytają	czytaj	czytajmy	czytajcie
pisać	piszą	pisz	piszmy	piszcie
robić	robią	rób	róbmy	róbcie
zrobić	zrobią	zrób	zróbmy	zróbcie
mówić	mówią	mów	mówmy	mówcie
pracować	pracują	pracuj	pracujmy	pracujcie
czekać	czekają	czekaj	czekajmy	czekajcie
pić	piją	pij	pijmy	pijcie
dzwonić	dzwonią	dzwoń	dzwońmy	dzwońcie
otworzyć	otworzą	otwórz	otwórzmy	otwórzcie
zamknąć	zamkną	zamknij	zamknijmy	zamknijcie
iść	idą	idź	idźmy	idźcie
przyjść	przyjdą	przyjdź	przyjdźmy	przyjdźcie
usiąść	usiądą	usiądź	usiądźmy	usiądźcie
pomóc	pomogą	pomóż	pomóżmy	pomóżcie

الصيغ الشاذة

بضعة أفعال شائعة جدًا تكوّن صيغة الأمر بطريقة مختلفة. ويحسن أن تحفظ هذه الصيغ:

صيغة الأمر الشاذة
المصدر	ty	wy	مثال
być	bądź	bądźcie	Bądź cierpliwy.
mieć	miej	miejcie	Miej oczy otwarte.
dać	daj	dajcie	Daj mi znać.
jeść	jedz	jedzcie	Jedz powoli.
wziąć	weź	weźcie	Weź parasol.
brać	bierz	bierzcie	Bierz, ile chcesz.
jechać	jedź	jedźcie	Jedź ostrożnie!
spać	śpij	śpijcie	Śpij spokojnie.
stać	stój	stójcie	Stój!
bać się	bój się	bójcie się	Nie bój się.
powiedzieć	powiedz	powiedzcie	Powiedz prawdę.
chodzić	chodź	chodźcie	Chodź tutaj! (= przyjdź)

التعليمات المهذبة: proszę و niech pan

الصيغ czytaj, zrób, idź لمن تخاطبهم بـ„ty” (أنت) على سبيل الألفة. ومع من تخاطبه بـ„pan” أو „pani” تستعمل تراكيب أخرى:

التعليمات لـ„ty” ولـ„pan / pani”
لـ„ty”	لـ„pan / pani” – proszę + المصدر	لـ„pan / pani” – niech + الغائب (الشخص الثالث (3))
Usiądź.	Proszę usiąść.	Niech pan usiądzie.
Poczekaj chwilę.	Proszę chwilę poczekać.	Niech pani chwilę poczeka.
Podpisz tutaj.	Proszę podpisać tutaj.	Niech pan podpisze tutaj.
Nie pal tutaj.	Proszę tu nie palić.	Niech pan tu nie pali.

أكثر الصيغ أمانًا وشيوعًا هي proszę + المصدر – وستسمعها في الدائرة الرسمية وعند الطبيب وفي المتجر. وأكثر مجاملة منها السؤال: Czy mógłby pan…? Czy może pani…?

وتُستعمل صيغ niech أيضًا للتعبير عن الرغبة تجاه شخص ثالث: Niech on zadzwoni jutro. Niech dzieci się pobawią.

المصدر في التعليمات وعلى اللافتات

في التعليمات والاستمارات واللافتات العامة كثيرًا ما يأتي الأمر بصيغة المصدر وحده: Nie palić. Nie dotykać. Wypełnić drukowanymi literami. Zachować paragon. وهي صيغة غير شخصية – وليست فظّة.

الجانب في صيغة الأمر

فعل واحد محدد – عادةً الجانب التام: Zamknij drzwi. Wyślij mi ten plik.
الدعوة والتشجيع والحث – كثيرًا غير التام: Wchodź! Siadaj! Jedz, bo wystygnie!
النهي – غير التام تقريبًا دائمًا: Nie zamykaj drzwi. Nie mów nikomu.
التحذير – „nie” مع الجانب التام: Nie zgub biletu! Nie zapomnij kluczy!

المزيد عن الفرق بين zamykać وzamknąć في دليل الجانب.

أمثلة من العمل والحياة اليومية

Załóż kask i rękawice.
Uważaj, podłoga jest mokra!
Zadzwoń, jak dojedziesz.
Proszę pokazać dowód osobisty albo paszport.
Chodźmy na kawę po pracy.
Nie spieszcie się, mamy czas.
Niech pani weźmie numerek i poczeka na wezwanie.

أخطاء متكررة في التعليمات

„Proszę pan usiąść” – والصواب proszę usiąść أو niech pan usiądzie.
„Nie zamknij okna” كنهي – والصواب nie zamykaj okna.
„Robij”، „idzi” – والصواب rób، idź.
„Bud' cierpliwy” (ترجمة حرفية من الروسية أو الأوكرانية будь) – والصواب bądź cierpliwy.
„Nie boj się” – والصواب nie bój się.
„Daj mnie” – والصواب daj mi.
الأمر بصيغة „ty” لشخص بالغ غريب (مثلًا في الدائرة الرسمية) يبدو فظًّا – استعمل صيغة proszę.

تمرين: أعطِ أمرًا

كوّن صيغة الأمر للشخص المذكور.

(otworzyć, ty) ______ okno, proszę.
(przyjść, wy) ______ jutro o dziewiątej.
(nie martwić się, ty) ______, wszystko będzie dobrze.
(iść, my) ______ już do domu.
(być, ty) ______ punktualny.
(usiąść – لسيدة، مع „proszę”) ______.
(nie zapomnieć, ty) ______ o lekcji!
(wziąć, wy) ______ ze sobą dokumenty.

الإجابات

Otwórz
Przyjdźcie
Nie martw się
Idźmy – وفي الحديث تسمع أكثر Chodźmy (من „chodzić”)
Bądź
Proszę usiąść
Nie zapomnij
Weźcie

التعليمات والطلبات من صميم الحياة اليومية في العمل – من المستودع إلى المكتب. وفي الحصص الفردية نتدرب عليها في مشاهد من عملك، ومهام امتحان B1 تُريك كيف يُختبر هذا الموضوع. ابدأ بدرس تجريبي.

صيغة الأمر – التعليمات والطلبات والنواهي