Liczebniki – jak liczyć po polsku

Liczebniki główne od 0 do miliona

Liczebniki główne odpowiadają na pytanie ile?. Potrzebujesz ich przy cenach, numerach, ilościach i wieku. Przydadzą Ci się od pierwszego dnia w Polsce.

Liczby złożone tworzymy jak w wielu językach – od największej części: 27 – dwadzieścia siedem, 148 – sto czterdzieści osiem, 2026 – dwa tysiące dwadzieścia sześć. Milion to milion, dwa miliony, pięć milionów.

Liczebnik i rzeczownik – najważniejsza reguła

Forma rzeczownika zależy od ostatniej cyfry liczby, z jednym wyjątkiem dla 12–14. Ta reguła dotyczy wszystkich rzeczowników, które nie oznaczają mężczyzn.

Uwaga na 21, 31, 101: po liczbach zakończonych na „jeden” (oprócz samego 1) stoi dopełniacz liczby mnogiej: dwadzieścia jeden osób, sto jeden dni.

Czasownik po liczebniku

Po 2, 3, 4 (także 22, 23, 24 itd.) czasownik stoi w liczbie mnogiej, a po pozostałych liczbach – w 3. osobie liczby pojedynczej (w czasie przeszłym w rodzaju nijakim):

• Dwa autobusy przyjechały. Trzy osoby czekają.
• Pięć autobusów przyjechało. Dziesięć osób czeka.
• Dwadzieścia dwa autobusy przyjechały, ale dwadzieścia pięć autobusów przyjechało.

Dwa, dwie, dwaj, dwóch

Liczebnik „dwa” ma kilka form w zależności od rodzaju rzeczownika:

Liczebniki z mężczyznami

Gdy liczymy mężczyzn, używamy form męskoosobowych z dopełniaczem (trzech kolegów); o grupie mieszanej mówimy zwykle liczebnikiem zbiorowym (dwoje studentów). Czasownik po formie męskoosobowej stoi w liczbie pojedynczej, rodzaju nijakiego. Dla 2–4 jest też druga, równie poprawna konstrukcja: dwaj, trzej, czterej pracownicy przyszli.

• trzech, czterech, pięciu, sześciu, dziesięciu, dwudziestu
• Trzech pracowników jest na urlopie.
• Pięciu studentów zdało egzamin.
• Na spotkanie przyszło dwunastu mężczyzn.

Liczebniki zbiorowe: dwoje, troje, czworo

Liczebników zbiorowych używamy z rzeczownikiem dzieci, z grupą kobiety i mężczyzny oraz z rzeczownikami, które mają tylko liczbę mnogą:

• dwoje dzieci, troje dzieci, czworo dzieci, pięcioro dzieci
• dwoje studentów – student i studentka
• dwoje drzwi, troje drzwi

Po liczebniku zbiorowym czasownik stoi w liczbie pojedynczej, rodzaju nijakiego: Dwoje dzieci bawiło się w parku.

Liczebniki porządkowe, daty i godziny

Liczebniki porządkowe odpowiadają na pytanie który? i odmieniają się jak przymiotniki: pierwszy, pierwsza, pierwsze.

Daty

Dzień podajemy liczebnikiem porządkowym w rodzaju męskim (bo „dzień”), a miesiąc – w dopełniaczu:

• Dzisiaj jest piąty maja. (mianownik – jaki dzień?)
• Urodziłam się piątego maja. (dopełniacz – kiedy?)
• Mam czas do dwudziestego czerwca.
• W tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym piątym roku. / W dwa tysiące dwudziestym szóstym roku.

Godziny

Godzinę podajemy liczebnikiem porządkowym w rodzaju żeńskim (bo „godzina”):

Pytamy: Która jest godzina? albo O której? – O wpół do dziewiątej. Zakres godzin: od dziewiątej do siedemnastej.

Wiek i pieniądze

Wiek podajemy z czasownikiem mieć i słowem rok / lata / lat, według reguły z tabeli wyżej:

• Synek ma rok. Córka ma dwa lata. Mam dwadzieścia pięć lat. Mama ma pięćdziesiąt trzy lata.
• Pytanie: Ile masz lat? (do osoby na „pan / pani” – Ile pan ma lat?, choć to pytanie bywa nietaktowne)

Słowo złoty odmienia się jak przymiotnik:

• jeden złoty, dwa złote, trzy złote, pięć złotych, dwanaście złotych, dwadzieścia dwa złote
• jeden grosz, dwa grosze, pięć groszy
• Bilet kosztuje cztery złote pięćdziesiąt groszy.

Odmiana liczebników przez przypadki

Liczebniki też się odmieniają. Na poziomie B1 wystarczy znać formy najczęstsze:

• dwa: dwóch (dopełniacz, miejscownik), dwóm (celownik), dwoma / dwiema (narzędnik) – Byłem w dwóch sklepach. Mieszkam z dwiema koleżankami.
• pięć i wyższe: pięciu (dopełniacz, celownik, miejscownik), pięcioma (narzędnik) – Po pięciu latach wróciłem do Polski. Rozmawiałem z pięcioma osobami.

Liczebniki są częste w nagraniach i tekstach o cenach, datach i godzinach – zobacz, jak wyglądają takie zadania na egzaminie B1. Formy dopełniacza liczby mnogiej powtórzysz w poradniku o dopełniaczu.

Częste błędy z liczebnikami

• „Pięć książki” – poprawnie pięć książek.
• „Dwa kobiety” – poprawnie dwie kobiety.
• „Dwanaście domy” – poprawnie dwanaście domów.
• „Dwadzieścia dwa lat” – poprawnie dwadzieścia dwa lata.
• „Pięć złote” – poprawnie pięć złotych.
• „Pięć studentów przyszli” – poprawnie pięciu studentów przyszło.
• „Dwa dzieci” – poprawnie dwoje dzieci.
• „Urodziłem się piąty maj” – poprawnie piątego maja.
• „O siedem” – poprawnie o siódmej.

Ćwiczenie: policz po polsku

Wpisz rzeczownik albo liczebnik w poprawnej formie.

1. W pokoju są trzy ______ (krzesło).
2. Kupiłam sześć ______ (bułka).
3. Mam ______ (2) siostry.
4. Mój syn ma dwadzieścia trzy ______ (rok).
5. Ta kawa kosztuje dwanaście ______ (złoty).
6. W firmie pracuje ______ (4) Gruzinów.
7. Spotkanie jest o ______ (10).
8. Mamy ______ (3) dzieci.

Odpowiedzi

1. krzesła
2. bułek
3. dwie
4. lata
5. złotych
6. czterech
7. dziesiątej
8. troje

Liczby łatwo przećwiczyć w krótkich dialogach – w sklepie, w przychodni, w pracy. Na lekcjach indywidualnych lektor dopasuje takie scenki do Twojej codzienności. Pierwszą przećwiczysz już na lekcji próbnej.