Zaimki po polsku – mi czy mnie, swój czy mój? Tabele i zasady

Zaimki osobowe – pełna odmiana

Zaimki osobowe zmieniają formę w każdym przypadku, a niektóre mają kilka wariantów. Ta tabela to najczęściej używana ściąga – wróć do niej, gdy masz wątpliwości. Same przypadki objaśniamy w ściądze z przypadkami.

Forma krótka, długa i po przyimku

Wybór formy zależy od miejsca w zdaniu i od tego, czy zaimek jest akcentowany.

• Forma krótka (mi, ci, go, mu, cię) – w środku zdania, bez akcentu: Daj mi to. Znam go. Powiem ci jutro.
• Forma długa (mnie, tobie, jego, jemu, ciebie) – na początku zdania, dla podkreślenia albo kontrastu: Jemu dam, a tobie nie. Ciebie nie pytam.
• Forma po przyimku (niego, niemu, nim, niej, nich) – zawsze po przyimku: Idę do niego. Myślę o niej. Rozmawiałem z nimi.

Uwaga: zaimek ty po przyimku ma formę długą: dla ciebie, do ciebie, o tobie, a nie „dla cię”. Zaimek ja po przyimku zawsze ma formę mnie albo mną: do mnie, ze mną.

Pan, pani, państwo – zaimki grzecznościowe

Do obcych osób dorosłych zwracamy się na „pan / pani / państwo” z czasownikiem w 3. osobie: Czy pan mówi po angielsku? Czy państwo mają rezerwację?

Zaimki dzierżawcze: mój, twój, jego, jej

Zaimki mój, twój, nasz, wasz odmieniają się jak przymiotniki, a jego, jej, ich – nie zmieniają się nigdy.

• mój dom, moja praca, moje auto, moi rodzice
• z moim bratem, o mojej siostrze, dla moich dzieci
• jego dom, jego praca, z jego bratem, o jego siostrze – „jego” bez zmian
• jej syn, ich mieszkanie, w ich mieszkaniu – „jej” i „ich” bez zmian

Swój czy mój? Zaimek zwrotny

Swój oznacza „należący do podmiotu tego zdania”. W 3. osobie różnica jest bardzo ważna, bo zmienia znaczenie:

W 1. i 2. osobie można użyć obu form: Lubię mój pokój i Lubię swój pokój są poprawne. „Swój” nie stoi jednak w podmiocie: mówimy Mój brat pracuje, a nie „Swój brat pracuje”.

Zaimki wskazujące: ten, ta, to

Zapamiętaj parę tę – tą: Znam tę panią (biernik), Rozmawiam z tą panią (narzędnik). Podobnie odmienia się tamten: tamtego, tamtej, tamtą.

Zaimki pytające i przeczące

Zaimki pytające kto i co też się odmieniają:

• kto, kogo, komu, kogo, (z) kim, (o) kim – Z kim rozmawiasz? Komu to dałeś?
• co, czego, czemu, co, (z) czym, (o) czym – O czym myślisz? Czego szukasz?

Zaimki przeczące nikt, nic, nigdy, nigdzie, żaden wymagają w zdaniu słowa nie – w polskim podwójne przeczenie jest obowiązkowe:

Się, siebie, sobie

Zaimek zwrotny pokazuje, że czynność wraca do osoby, która ją wykonuje. Ma jedną formę dla wszystkich osób:

• się – Myję się. Nazywam się Ali. Uczymy się polskiego.
• siebie – Jestem z siebie zadowolona. Zaprosili nas do siebie.
• sobie – Kupiłem sobie nowy telefon. Zrobię sobie przerwę. Mówi tylko o sobie.
• sobą – Weź ze sobą parasol.

Najczęstsze błędy z zaimkami

• „Daj mnie”, „powiedz mnie” – poprawnie daj mi, powiedz mi.
• „Z on”, „do jego”, „dla ją” – poprawnie z nim, do niego, dla niej.
• „On kocha jego żonę” o własnej żonie – poprawnie kocha swoją żonę.
• „Nikt wie”, „nic mam” – poprawnie nikt nie wie, nic nie mam.
• „Widzę ich” o kobietach lub dzieciach – poprawnie widzę je.
• „Z jegim bratem”, „w jejnym domu” – „jego” i „jej” się nie odmieniają, odmienia się tylko rzeczownik: z jego bratem, w jej domu.

Sprawdź się: wpisz zaimek

Wpisz właściwą formę zaimka.

1. Czy możesz ______ (ja) pomóc?
2. Idę do ______ (on) na urodziny.
3. To jest Ewa. Znasz ______ (ona)?
4. Rozmawialiśmy o ______ (ty).
5. Tomek pojechał do pracy ______ (swój / jego) samochodem – własnym.
6. Byłam wczoraj z ______ (oni) w kinie.
7. ______ (nikt) nie ma w biurze.
8. Proszę dać ______ (pan) ten formularz.

Odpowiedzi

1. mi
2. niego
3. ją
4. tobie
5. swoim
6. nimi
7. Nikogo – „nie ma” wymaga dopełniacza
8. panu

Zaimki pojawiają się w każdym zdaniu, więc ich błędy słychać od razu. Na lekcjach indywidualnych lektor pomaga je utrwalić w rozmowie, a zadania z egzaminu B1 pokażą, jak sprawdza się ten temat. Zacznij od lekcji próbnej.