Czas przyszły – dwie formy i jak je wybrać
Czas przyszły ma w polskim dwie formy, a wybór zależy od aspektu czasownika. Czasowniki dokonane tworzą czas przyszły prosty: zrobię, napiszę, kupię – to jedna czynność z wynikiem. Czasowniki niedokonane tworzą czas przyszły złożony z będę: będę robić albo będę robił / robiła – to proces albo powtarzanie. Nigdy nie łączymy „będę” z czasownikiem dokonanym: forma „będę zrobić” jest błędna. Na lekcji próbnej przećwiczysz mówienie o swoich planach.
Dwie formy czasu przyszłego
To, czy powiesz zrobię, czy będę robić, zależy od tego, czy myślisz o wyniku, czy o samym procesie. To ta sama różnica, którą wyjaśniamy w poradniku o aspekcie czasownika.
| Czas przyszły prosty | Czas przyszły złożony | |
|---|---|---|
| aspekt | dokonany | niedokonany |
| budowa | odmiana jak w czasie teraźniejszym | będę + bezokolicznik albo będę + forma z -ł |
| znaczenie | jedna czynność, wynik | proces, czas trwania, powtarzanie |
| przykład | Jutro napiszę list. | Jutro cały dzień będę pisać. |
Czas przyszły prosty
Czasownik dokonany odmieniamy tak, jak czasownik w czasie teraźniejszym – ale znaczenie jest przyszłe. Dlatego kupię nie znaczy „kupuję teraz”, tylko „kupię później”.
| Osoba | zrobić | napisać | przyjść | wziąć | powiedzieć |
|---|---|---|---|---|---|
| ja | zrobię | napiszę | przyjdę | wezmę | powiem |
| ty | zrobisz | napiszesz | przyjdziesz | weźmiesz | powiesz |
| on / ona / ono | zrobi | napisze | przyjdzie | weźmie | powie |
| my | zrobimy | napiszemy | przyjdziemy | weźmiemy | powiemy |
| wy | zrobicie | napiszecie | przyjdziecie | weźmiecie | powiecie |
| oni / one | zrobią | napiszą | przyjdą | wezmą | powiedzą |
Inne częste formy: pojadę, pojedziesz (pojechać), pójdę, pójdziesz (pójść), zjem, zjesz, zjedzą (zjeść), dam, dasz, dadzą (dać), zobaczę (zobaczyć), zadzwonię (zadzwonić).
Czas przyszły złożony
Czas przyszły złożony tworzymy z czasownika być w czasie przyszłym i czasownika niedokonanego. Najpierw odmiana „być”:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|
| ja będę | my będziemy |
| ty będziesz | wy będziecie |
| on / ona / ono będzie | oni / one będą |
Po „będę” możesz użyć bezokolicznika albo formy z -ł (takiej jak w czasie przeszłym, ale bez końcówki osoby). Obie formy są poprawne i znaczą to samo:
| Osoba | z bezokolicznikiem | z formą -ł |
|---|---|---|
| ja | będę pracować | będę pracował / pracowała |
| ty | będziesz pracować | będziesz pracował / pracowała |
| on / ona | będzie pracować | będzie pracował / pracowała |
| my | będziemy pracować | będziemy pracowali / pracowały |
| wy | będziecie pracować | będziecie pracowali / pracowały |
| oni / one | będą pracować | będą pracowali / pracowały |
Wskazówka: wariant z bezokolicznikiem jest łatwiejszy, bo nie zmienia się według płci. Z czasownikami musieć, móc, chcieć + bezokolicznik używamy formy z -ł: Będę musiał pracować w sobotę (nie: „będę musieć pracować”). Będzie mogła przyjść później.
Czasowniki tylko niedokonane: będę mieć, będę mieszkać
Czasowniki, które nie mają pary dokonanej, tworzą tylko czas przyszły złożony: będę mieć czas, będę mieszkać w Polsce, jutro będę wiedzieć więcej. Wyjątek: być ma własną formę – będę, a nie „będę być”.
Plany w czasie teraźniejszym
Tak jak w wielu językach, o ustalonych planach mówimy często w czasie teraźniejszym, zwłaszcza z określeniem czasu:
- Jutro pracuję do szesnastej.
- W sobotę jedziemy do Wrocławia.
- W przyszłym tygodniu mam egzamin.
Plany i zamiary wyrażają też czasowniki zamierzać, planować, chcieć, mieć zamiar + bezokolicznik: Zamierzam zapisać się na kurs.
Czas przyszły w zdaniach z „kiedy” i „jeśli”
W przeciwieństwie do angielskiego, po kiedy, jak, jeśli, gdy używamy czasu przyszłego, gdy mówimy o przyszłości:
Kiedy skończę pracę, zadzwonię do ciebie. (ang. When I finish…)
Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu.
Jak dostanę wynik, od razu ci napiszę.
Słowa, które wskazują przyszłość
jutro, pojutrze, za chwilę, za tydzień, za miesiąc, wkrótce, niedługo, kiedyś, w przyszłym tygodniu, w przyszłym roku, w przyszły piątek, po wakacjach.
Przykładowe zdania
Za miesiąc przeprowadzę się do nowego mieszkania.
Przez całe wakacje będę pracować w hotelu.
Czy jutro będzie pan w biurze?
Nie martw się, pomogę ci z formularzem.
Od września będziemy chodzić na kurs dwa razy w tygodniu.
Zobaczymy się po świętach.
Częste błędy w czasie przyszłym
- „Będę zrobić”, „będę pójść” – poprawnie zrobię, pójdę.
- „Będę pracuję” – po „będę” stoi bezokolicznik albo forma z -ł: będę pracować.
- „Jutro przeczytam książkę cały dzień” – czas trwania wymaga niedokonanego: jutro cały dzień będę czytać.
- Kobieta mówi „będę robił” – poprawnie będę robiła albo będę robić.
- „Ja będę być w domu” – poprawnie będę w domu.
Ćwiczenie: wynik czy proces?
Wpisz czasownik w czasie przyszłym. Zastanów się, czy chodzi o wynik, czy o proces.
- Jutro ______ (zadzwonić – ja) do urzędu.
- W przyszłym roku ______ (mieszkać – my) w Poznaniu.
- Czy ______ (przyjść – ty) na moje urodziny?
- Cały weekend ______ (uczyć się – ona) do egzaminu.
- Kiedy ______ (dostać – ja) wypłatę, ______ (kupić – ja) nowy telefon.
- Dzieci ______ (być) w szkole do piętnastej.
- Jeśli nie ______ (zdążyć – my) na autobus, ______ (wziąć – my) taksówkę.
Odpowiedzi
- zadzwonię
- będziemy mieszkać (albo będziemy mieszkali / mieszkały)
- przyjdziesz
- będzie się uczyć (albo będzie się uczyła)
- dostanę, kupię
- będą
- zdążymy, weźmiemy
Rozmowa o planach to częsty temat na egzaminie ustnym. Na lekcjach indywidualnych ćwiczymy ją na Twoich prawdziwych planach, a zadania gramatyczne z egzaminu B1 pokażą, jak sprawdza się czas przyszły. Pierwszy krok to lekcja próbna.
Najczęstsze pytania
Czy „będę robić” i „będę robił” to to samo?
Tak, oba warianty są poprawne i mają to samo znaczenie. Forma z bezokolicznikiem nie zmienia się według płci, a forma z -ł – tak: będę robił (mężczyzna), będę robiła (kobieta).
Dlaczego „pojadę” znaczy przyszłość, a „jadę” teraźniejszość?
„Pojechać” to czasownik dokonany, więc jego forma odmieniona jak czas teraźniejszy oznacza przyszłość. „Jechać” jest niedokonany: „jadę” to teraz, a w przyszłości – „będę jechać”.
Jak powiedzieć „I'm going to…” po polsku?
Najczęściej czasem przyszłym prostym („Zrobię to jutro”) albo czasownikiem „zamierzać” lub „mieć zamiar”: „Zamierzam zdawać egzamin w czerwcu”.
50 minut z lektorem: diagnoza poziomu i plan nauki dopasowany do Twojego celu.
Zobacz też
- PrzypadkiWszystkie siedem przypadków w jednym miejscu: pytania, końcówki, przyimki i przykłady.Czytaj →
- GramatykaJakiej gramatyki wymaga B1, które tematy sprawiają najwięcej kłopotu i krótkie ćwiczenie z kluczem.Czytaj →
- Lekcje 1:1Ty i lektor: tempo, tematy i grafik dopasowane do Ciebie, od A1 do C2.od 99 zł / lekcjaCzytaj →