المضاف إليه (dopełniacz) – الحالة الثانية (kogo? czego؟)

باختصار

Dopełniacz (المضاف إليه) يجيب عن السؤالين kogo? czego? (مَن؟ ماذا؟)، وهو من أكثر الحالات البولندية استعمالًا. نستعمله بعد النفي (nie mam czasu)، ومع الكمية (butelka wody)، ومع الانتماء (samochód taty)، وبعد كثير من حروف الجر: do, od, z, bez, dla, u. وللأسماء المذكرة في dopełniacz النهاية -a أو -u، وللمؤنثة -y أو -i، وللمحايدة -a. هل تخلط بين „-a” و„-u”؟ سنُريك في الدرس التجريبي كيف ترتّب ذلك.

متى نستعمل dopełniacz

نستعمل dopełniacz في ست حالات نموذجية. فإذا عرفتها كلها اخترت النهاية الصحيحة في أغلب الجمل. وقارن بقية الحالات في جدول كل الحالات. وفي العربية تعرف فكرة قريبة: المضاف إليه (بيتُ الوالدين) يقابل في البولندية dom rodziców.

  1. النفي. الفعل الذي يأخذ عادةً biernik (حالة المفعول به) يتطلب dopełniacz بعد nie: Mam brata → Nie mam brata. Lubię kawę → Nie lubię kawy. Widzę autobus → Nie widzę autobusu.
  2. الغياب. Nie ma chleba. Nie było go w domu. Nie będzie lekcji.
  3. الكمية. بعد الكلمات dużo, mało, trochę, ile, kilka, wiele، وبعد الأعداد من خمسة فصاعدًا، وبعد أسماء العبوات: dużo pracy, trochę cukru, kilogram jabłek, butelka wody, pięć osób.
  4. الانتماء والوصف. Dom rodziców. Imię dziecka. Numer telefonu. Kierownik sklepu.
  5. أفعال تأخذ dopełniacz. Szukam pracy. Potrzebuję pomocy. Słucham muzyki. Uczę się polskiego. Boję się psów. Używam słownika. Życzę ci zdrowia.
  6. التاريخ. Urodziłem się piątego maja. Egzamin jest szóstego grudnia.

تذكّر: النفي يغيّر biernik فقط. أما الحالات الأخرى فتبقى كما هي: Pomagam bratu → Nie pomagam bratu (celownik – حالة المتلقي)، Interesuję się sportem → Nie interesuję się sportem (narzędnik – حالة الأداة).

النهايات في المفرد

في المفرد تعتمد النهاية على الجنس. وأكثر ما يصعب هو الأسماء المذكرة، لأن لها نهايتين ممكنتين: -a و-u.

dopełniacz المفرد
الجنسالنهايةأمثلة
مذكر – أشخاص وحيوانات-abrat – brata, lekarz – lekarza, kot – kota, pies – psa
مذكر – أشياء-a أو -uchleb – chleba, ser – sera, telefon – telefonu, dom – domu, samochód – samochodu
مذكر ينتهي بـ-a-y / -ikolega – kolegi, kierowca – kierowcy, mężczyzna – mężczyzny
مؤنث – بعد ساكن صلب-ykobieta – kobiety, kawa – kawy, szkoła – szkoły
مؤنث – بعد k و g و l و j والسواكن الرخوة-imatka – matki, Polska – Polski, noga – nogi, lekcja – lekcji, kuchnia – kuchni
مؤنث – بعد c و cz و sz و rz و ż-ypraca – pracy, ulica – ulicy, róża – róży
مؤنث ينتهي بحرف ساكن-y / -inoc – nocy, rzecz – rzeczy, miłość – miłości
محايد-aokno – okna, mleko – mleka, morze – morza, imię – imienia

المذكر لأشياء: -a أم -u؟

لا توجد قاعدة بلا استثناءات – فالقواميس تذكر dopełniacz صيغةً ثانية، ويحسن أن تتعلمه مع الكلمة الجديدة. لكن هناك إرشادات تساعد:

  • تأخذ -a في العادة الأدوات والأغراض اليومية والمقاييس وأسماء الشهور ومعظم المدن البولندية: klucza, noża, komputera, kilograma, litra, stycznia, listopada, Krakowa, Gdańska.
  • وتأخذ -u في العادة الأسماء المجردة والمواد والأماكن وكثير من الكلمات الأجنبية الأصل: czasu, problemu, cukru, ryżu, sklepu, parku, hotelu, pokoju, teatru.
  • والاستثناءات يجب حفظها: chleba, sera (مع أنها طعام)، وSopotu (مع أنها مدينة).

النهايات في الجمع

لـ dopełniacz الجمع ثلاثة نماذج رئيسية: النهاية -ów، أو النهاية -i / -y، أو غياب النهاية (ما يُسمّى النهاية الصفرية).

dopełniacz الجمع
المجموعةالنهايةأمثلة
مذكر بعد ساكن صلب-ówdom – domów, student – studentów, Polak – Polaków, syn – synów, kolega – kolegów
مذكر بعد ساكن رخو أو l أو j أو cz أو sz أو rz-i / -ynauczyciel – nauczycieli, hotel – hoteli, gość – gości, lekarz – lekarzy, klucz – kluczy
مؤنث على -aصفرkobieta – kobiet, szkoła – szkół, matka – matek, książka – książek, ulica – ulic
مؤنث على ساكن وعلى -ja و-nia-y / -inoc – nocy, rzecz – rzeczy, lekcja – lekcji, kuchnia – kuchni
محايدصفرokno – okien, miasto – miast, jabłko – jabłek, mieszkanie – mieszkań, pytanie – pytań
محايد على -um-ówmuzeum – muzeów, liceum – liceów

مع النهاية الصفرية كثيرًا ما يظهر في الجذر حرف e إضافي أو يتغير حرف العلة:

  • حرف e إضافي: okno – okien, matka – matek, jabłko – jabłek, książka – książek
  • o ← ó: szkoła – szkół, noga – nóg, głowa – głów, słowo – słów
  • ę ← ą: ręka – rąk

صيغ شاذة يجب معرفتها

dopełniacz الجمع الشاذ
Mianownik المفردMianownik الجمعDopełniacz الجمع
człowiekludzieludzi
dzieckodziecidzieci
przyjacielprzyjacieleprzyjaciół
bratbraciabraci
tydzieńtygodnietygodni
dzieńdnidni
miesiącmiesiącemiesięcy
roklatalat

الصفات والضمائر في dopełniacz

للصفات في dopełniacz ثلاث نهايات فقط: -ego (للمذكر والمحايد)، و-ej (للمؤنث)، و-ych / -ich (للجمع).

  • Nie mam nowego telefonu. Szukam taniej kawiarni. Potrzebuję dobrych butów.
  • mój → mojego, moja → mojej, moje → mojego، والجمع ← moich
  • ten → tego, ta → tej, to → tego، والجمع ← tych
  • الضمائر الشخصية: mnie, ciebie (cię), jego (go, niego), jej (niej), nas, was, ich (nich). وبعد حرف الجر نستعمل الصيغ التي تبدأ بـn-: u niego, dla niej, bez nich.

حروف الجر مع dopełniacz

أكثر حروف الجر البولندية تأتي مع dopełniacz. والحروف التي في الجدول هي الأشيع في الكلام اليومي.

أشيع حروف الجر مع dopełniacz
حرف الجرالمعنىمثال
doالاتجاه، الغايةIdę do lekarza. Jadę do Polski.
odالبداية، المرسِلPracuję od poniedziałku. To list od mamy.
z / zeمن أين، من أي مادةJestem z Ukrainy. Wracam z pracy. Stół z drewna.
bezالغياب (بدون)Kawa bez cukru.
dlaالمستفيد، الغاية (لـ)Prezent dla syna. Kurs dla dorosłych.
uعند شخص (المكان)Jestem u lekarza. Mieszkam u siostry.
obok, koło, bliskoبالقربApteka jest obok banku.
podczas, w czasieأثناءNie rozmawiaj podczas egzaminu.
według, zamiast, opróczوفقًا لـ، بدلًا من، عداZamiast kawy piję herbatę.

أكثر الأخطاء شيوعًا مع dopełniacz

  • „Nie mam samochód” – والصواب nie mam samochodu.
  • „Nie pomagam brata” – والصواب nie pomagam bratu: النفي لا يغيّر celownik.
  • „Idę do sklep”، „do sklepa” – والصواب do sklepu.
  • „Jestem z Ukraina” – والصواب jestem z Ukrainy.
  • „Szukam pracę” – والصواب szukam pracy؛ فالفعل szukać يأتي دائمًا مع dopełniacz.
  • „Dużo ludziów”، „pięć książki” – والصواب dużo ludzi، pięć książek.

كثيرًا ما يظهر dopełniacz بعد النفي في مهام القواعد في الامتحان – اطّلع على شكل هذه المهام في B1.

اختبر نفسك

اكتب الكلمة التي بين القوسين في dopełniacz.

  1. Nie piję ______ (mleko).
  2. Idę do ______ (apteka).
  3. Na stole jest butelka ______ (woda).
  4. Szukam ______ (nowe mieszkanie).
  5. W pracy mamy dużo ______ (problem – الجمع).
  6. Na kursie jest dziesięć ______ (osoba).
  7. Zostanę u ______ (przyjaciel) do niedzieli.
  8. Nie znam tego ______ (pan).

الإجابات

  1. mleka
  2. apteki
  3. wody
  4. nowego mieszkania
  5. problemów
  6. osób
  7. przyjaciela
  8. pana

هل يختلط عليك dopełniacz مع biernik؟ في الحصص الفردية نتمرّن على الحالتين في المحادثة، على جملك أنت. والخطوة الأولى درس تجريبي يتحقق فيه المدرّس من مواضع الأخطاء.

الأسئلة الشائعة

لماذا نقول „nie mam czasu” وليس „nie mam czas”؟

لأن الفعل „mieć” (يملك) يتطلب dopełniacz بعد النفي. وصيغة dopełniacz من „czas” هي „czasu”، فالصواب: „Mam czas” لكن „Nie mam czasu”.

كيف أعرف هل للاسم المذكر في dopełniacz النهاية -a أم -u؟

أضمن طريق هو القاموس – فبعد الصيغة الأساسية تُذكر صيغة dopełniacz، مثل „dom, -u” و„klucz, -a”. والأفضل أن تتعلم الكلمات الجديدة مع هذه الصيغة منذ البداية.

هل نستعمل dopełniacz بعد „chcieć”؟

بعد „chcieć” يأتي عادةً biernik: „Chcę kawę”. ويُستعمل dopełniacz عندما يُقصد قدر معين من الشيء: „Chcesz herbaty?” – والصيغتان صحيحتان وتُسمعان كثيرًا.

لماذا تبدو „dzieci” واحدة في mianownik و dopełniacz؟

هذه صيغة شاذة: dziecko – dzieci – (nie ma) dzieci. وبالمثل „dni” و„ludzie – ludzi” اللتان تختلفان بحرف واحد فقط.

اعرف مستواك في درس تجريبي

50 دقيقة مع المعلم: تشخيص المستوى وخطة تعلّم تناسب هدفك.

اقرأ أيضًا

لنتحدث بالبولندية.

املأ النموذج أو راسلنا على WhatsApp أو اتصل بنا. نرد عادةً خلال يوم عمل واحد.

العنوان
Warszawska 85/1
26‑617 Radom
الهاتف وWhatsApp
ساعات العمل
الاثنين–الجمعة 8:00–20:00
السبت 9:00–14:00

راسلنا على WhatsApp