Why do we say “nie mam czasu” and not “nie mam czas”?

Because after negation the verb “mieć” (to have) requires the genitive. The genitive of czas is “czasu”, so the correct forms are: “Mam czas”, but “Nie mam czasu”.

How can I tell whether a masculine noun takes -a or -u in the genitive?

The most reliable way is a dictionary – the genitive form is given after the basic form, e.g. “dom, -u”, “klucz, -a”. It is best to learn new words together with this form straight away.

Do we use the genitive after “chcieć” (to want)?

Usually “chcieć” takes the accusative: “Chcę kawę”. The genitive is used when we mean a certain amount of something: “Chcesz herbaty?” – both forms are correct and often heard.

Why does “dzieci” look the same in the nominative and the genitive?

It is an irregular form: dziecko – dzieci – (nie ma) dzieci. “Dni” and “ludzie – ludzi”, which differ by only one letter, behave similarly.

The genitive case in Polish – kogo? czego? Endings and uses

When we use the genitive

We use the genitive in six typical situations. If you know all of them, you will choose the correct ending in most sentences. You can compare the other cases in the table of all the cases.

Negation. A verb that normally takes the accusative requires the genitive after nie: Mam brata → Nie mam brata. Lubię kawę → Nie lubię kawy. Widzę autobus → Nie widzę autobusu.
Absence. Nie ma chleba. Nie było go w domu. Nie będzie lekcji.
Quantity. After dużo, mało, trochę, ile, kilka, wiele (a lot, little, a bit, how much, a few, many), after numerals from five upwards and after the names of containers: dużo pracy, trochę cukru, kilogram jabłek, butelka wody, pięć osób.
Possession and description. Dom rodziców. Imię dziecka. Numer telefonu. Kierownik sklepu.
Verbs that take the genitive. Szukam pracy. Potrzebuję pomocy. Słucham muzyki. Uczę się polskiego. Boję się psów. Używam słownika. Życzę ci zdrowia.
Dates. Urodziłem się piątego maja. Egzamin jest szóstego grudnia.

Remember: negation changes only the accusative. Other cases stay the same: Pomagam bratu → Nie pomagam bratu (dative), Interesuję się sportem → Nie interesuję się sportem (instrumental).

Endings in the singular

In the singular, the ending depends on the gender. Masculine nouns cause the most difficulty, because they have two possible endings: -a and -u.

The genitive singular
Gender	Ending	Examples
masculine – people and animals	-a	brat – brata, lekarz – lekarza, kot – kota, pies – psa
masculine – things	-a or -u	chleb – chleba, ser – sera, telefon – telefonu, dom – domu, samochód – samochodu
masculine ending in -a	-y / -i	kolega – kolegi, kierowca – kierowcy, mężczyzna – mężczyzny
feminine – after a hard consonant	-y	kobieta – kobiety, kawa – kawy, szkoła – szkoły
feminine – after k, g, l, j and soft consonants	-i	matka – matki, Polska – Polski, noga – nogi, lekcja – lekcji, kuchnia – kuchni
feminine – after c, cz, sz, rz, ż	-y	praca – pracy, ulica – ulicy, róża – róży
feminine ending in a consonant	-y / -i	noc – nocy, rzecz – rzeczy, miłość – miłości
neuter	-a	okno – okna, mleko – mleka, morze – morza, imię – imienia

Masculine things: -a or -u?

There is no rule without exceptions – dictionaries give the genitive as the second form, and it is worth learning it together with each new word. Some hints do help, however:

-a is usually taken by tools and everyday objects, units of measurement, months and most Polish cities: klucza, noża, komputera, kilograma, litra, stycznia, listopada, Krakowa, Gdańska.
-u is usually taken by abstract nouns, substances, places and many words of foreign origin: czasu, problemu, cukru, ryżu, sklepu, parku, hotelu, pokoju, teatru.
The exceptions have to be memorised: chleba, sera (although they are food), Sopotu (although it is a town).

Endings in the plural

The genitive plural has three main patterns: the ending -ów, the ending -i / -y, or no ending at all (the so-called zero ending).

The genitive plural
Group	Ending	Examples
masculine after a hard consonant	-ów	dom – domów, student – studentów, Polak – Polaków, syn – synów, kolega – kolegów
masculine after a soft consonant, l, j, cz, sz, rz	-i / -y	nauczyciel – nauczycieli, hotel – hoteli, gość – gości, lekarz – lekarzy, klucz – kluczy
feminine in -a	zero	kobieta – kobiet, szkoła – szkół, matka – matek, książka – książek, ulica – ulic
feminine ending in a consonant, in -ja and in -nia	-y / -i	noc – nocy, rzecz – rzeczy, lekcja – lekcji, kuchnia – kuchni
neuter	zero	okno – okien, miasto – miast, jabłko – jabłek, mieszkanie – mieszkań, pytanie – pytań
neuter in -um	-ów	muzeum – muzeów, liceum – liceów

With the zero ending, an extra e or a vowel change often appears in the stem:

an extra e: okno – okien, matka – matek, jabłko – jabłek, książka – książek
o → ó: szkoła – szkół, noga – nóg, głowa – głów, słowo – słów
ę → ą: ręka – rąk

Irregular forms you need to know

The irregular genitive plural
Nominative singular	Nominative plural	Genitive plural
człowiek	ludzie	ludzi
dziecko	dzieci	dzieci
przyjaciel	przyjaciele	przyjaciół
brat	bracia	braci
tydzień	tygodnie	tygodni
dzień	dni	dni
miesiąc	miesiące	miesięcy
rok	lata	lat

Adjectives and pronouns in the genitive

In the genitive, adjectives have only three endings: -ego (masculine and neuter), -ej (feminine) and -ych / -ich (plural).

Nie mam nowego telefonu. Szukam taniej kawiarni. Potrzebuję dobrych butów.
mój → mojego, moja → mojej, moje → mojego, plural → moich
ten → tego, ta → tej, to → tego, plural → tych
Personal pronouns: mnie, ciebie (cię), jego (go, niego), jej (niej), nas, was, ich (nich). After a preposition we use the forms with n-: u niego, dla niej, bez nich.

Prepositions with the genitive

The genitive combines with more Polish prepositions than any other case. The ones in the table are the most common in everyday conversation.

The most common prepositions with the genitive
Preposition	Meaning	Example
do	direction, purpose (to)	Idę do lekarza. Jadę do Polski.
od	starting point, sender (from)	Pracuję od poniedziałku. To list od mamy.
z / ze	where from, what from (from, out of)	Jestem z Ukrainy. Wracam z pracy. Stół z drewna.
bez	absence (without)	Kawa bez cukru.
dla	recipient, purpose (for)	Prezent dla syna. Kurs dla dorosłych.
u	at someone’s (place)	Jestem u lekarza. Mieszkam u siostry.
obok, koło, blisko	nearby (next to, near)	Apteka jest obok banku.
podczas, w czasie	during	Nie rozmawiaj podczas egzaminu.
według, zamiast, oprócz	according to, instead of, apart from	Zamiast kawy piję herbatę.

The most common mistakes with the genitive

“Nie mam samochód” – correct: nie mam samochodu.
“Nie pomagam brata” – correct: nie pomagam bratu: negation does not change the dative.
“Idę do sklep”, “do sklepa” – correct: do sklepu.
“Jestem z Ukraina” – correct: jestem z Ukrainy.
“Szukam pracę” – correct: szukam pracy; szukać (to look for) always takes the genitive.
“Dużo ludziów”, “pięć książki” – correct: dużo ludzi, pięć książek.

The genitive after negation often comes up in grammar tasks in the exam – see what such tasks look like at B1.

Test yourself

Put the word in brackets into the genitive.

Nie piję ______ (mleko).
Idę do ______ (apteka).
Na stole jest butelka ______ (woda).
Szukam ______ (nowe mieszkanie).
W pracy mamy dużo ______ (problem – plural).
Na kursie jest dziesięć ______ (osoba).
Zostanę u ______ (przyjaciel) do niedzieli.
Nie znam tego ______ (pan).

Answers

mleka
apteki
wody
nowego mieszkania
problemów
osób
przyjaciela
pana

Do you confuse the genitive with the accusative? In individual lessons we practise both cases in conversation, on your own sentences. The first step is a trial lesson, where the teacher will check where your mistakes appear.

The genitive – the second case (kogo? czego?)