Can I say “kupiłem prezent dla mamy” instead of “kupiłem mamie prezent”?

Yes, both sentences are correct and mean almost the same thing. “Dla” takes the genitive, and without a preposition we use the dative. After “dać” and “dawać” (to give), however, the dative is more natural: “Dałem mamie prezent”.

Why do we say “ten film mi się podoba” and not “ja podobam ten film”?

In this construction the subject is the thing that is liked, and the person is the recipient of the impression, so they are in the dative. We build the sentences “smakuje mi”, “chce mi się” and “jest mi przykro” in a similar way.

When do I use “mi” and when “mnie”?

“Mi” goes in the middle of a sentence, unstressed: “Powiedz mi”. “Mnie” goes at the start of a sentence, after a preposition or for emphasis: “Mnie to nie przeszkadza”.

The dative case in Polish – komu? czemu? Endings and examples

When we use the dative

The dative shows who something is done for, or in whose interest. It is a less frequent case than the accusative or the genitive, but you need it in conversation every day – if only in the phrase dziękuję. You will find a comparison with all the cases in the table of cases.

The recipient of a thing or of information – after the verbs dać, dawać, kupić, pokazać, powiedzieć, wysłać, pożyczyć, przynieść, wytłumaczyć (to give, buy, show, tell, send, lend, bring, explain): Kupiłem synowi rower. Pokaż mi zdjęcia. Wyślę panu e-mail.
Verbs that take the dative (komuś): pomagać, dziękować, wierzyć, ufać, przeszkadzać, odpowiadać, gratulować, współczuć (to help, thank, believe, trust, disturb, answer, congratulate, sympathise with): Dziękuję pani. Wierzę ci. Nie przeszkadzaj mu. Note: in a different meaning the same verb may take a preposition – wierzyć komuś (to believe someone), but wierzyć w coś (to believe in something); odpowiadać komuś (to answer someone), but odpowiadać na pytanie (to answer a question).
What someone likes or enjoys the taste of: Ten film bardzo mi się podoba. Czy zupa ci smakuje?
Feelings and sensations – in sentences with no subject: Jest mi zimno. Jest nam przykro. Chce mi się pić. Nudzi mi się. Dobrze mi tu.
Questions about how someone is getting on: Jak ci idzie nauka? Jak się wam mieszka w Polsce?

Helper questions: komu? czemu?

For people we ask komu? (to whom?), for things – czemu? (to what?): Komu pomagasz? – Sąsiadce. Czemu się przyglądasz? – Temu obrazowi. In everyday speech “czemu?” also means “dlaczego?” (why?) – that is a different meaning, so do not mix them up.

Endings in the singular

The dative singular
Gender	Ending	Examples
masculine (most)	-owi	student – studentowi, lekarz – lekarzowi, Marek – Markowi, dom – domowi
masculine – a short group of exceptions	-u	brat – bratu, ojciec – ojcu, pan – panu, chłopiec – chłopcu, pies – psu, kot – kotu, Bóg – Bogu
masculine ending in -a	-e / -y (like feminine)	kolega – koledze, tata – tacie, mężczyzna – mężczyźnie, kierowca – kierowcy
feminine – after a hard consonant	-e (with a change of consonant)	mama – mamie, kobieta – kobiecie, siostra – siostrze, córka – córce
feminine – after a soft consonant, l, j	-i	Basia – Basi, ziemia – ziemi, lekcja – lekcji, pani – pani
feminine – after c, cz, sz, rz, ż	-y	praca – pracy, ulica – ulicy, burza – burzy
feminine ending in a consonant	-y / -i	noc – nocy, rzecz – rzeczy, miłość – miłości
neuter	-u	dziecko – dziecku, okno – oknu, miasto – miastu, imię – imieniu

Consonant changes before -e

In feminine nouns (and masculine nouns in -a), the final consonant of the stem changes before -e. You will see the same changes in the locative, so it is worth learning them once:

Consonant alternations in the dative
Change	Example
t → ci	kobieta – kobiecie, tata – tacie
d → dzi	woda – wodzie
r → rz	siostra – siostrze
k → c	Polska – Polsce, córka – córce
g → dz	noga – nodze, kolega – koledze
ł → l	szkoła – szkole
ch → sz	mucha – musze
st → ści	kapusta – kapuście
zn → źni	mężczyzna – mężczyźnie

Endings in the plural

In the plural, the dative is very simple: all nouns take the ending -om.

studentom, kobietom, dzieciom, rodzicom, ludziom, przyjaciołom, pracownikom
Dziękujemy wszystkim kursantom. Pomagam sąsiadom. Kupiłam dzieciom lody.

Adjectives and pronouns in the dative

The adjective and pronouns in the dative
	masculine and neuter	feminine	plural
adjective	nowemu	nowej	nowym
mój	mojemu	mojej	moim
ten	temu	tej	tym
example	mojemu staremu koledze	tej miłej pani	naszym nowym sąsiadom

Personal pronouns have a short and a long form in the dative (you will find the full declension in our guide to pronouns):

Personal pronouns in the dative
Person	Short form	Long form	After a preposition
ja (I)	mi	mnie	dzięki mnie
ty (you)	ci	tobie	dzięki tobie
on, ono (he, it)	mu	jemu	dzięki niemu
ona (she)	–	jej	dzięki niej
my / wy (we / you, plural)	–	nam / wam	dzięki nam / wam
oni, one (they)	–	im	dzięki nim

We use the short form in the middle of a sentence, unstressed (Daj mi chwilę), and the long form at the start of a sentence or when we want to stress something (Mnie się to nie podoba, a tobie?).

Prepositions with the dative

Only a few prepositions combine with the dative:

dzięki (thanks to) – Znalazłem pracę dzięki koledze.
przeciwko / przeciw (against) – Nie mam nic przeciwko temu.
wbrew (contrary to) – Wyszedł wbrew radzie lekarza.
ku (towards) – mainly in set phrases: ku mojemu zdziwieniu.

Example sentences

Co kupisz mamie na urodziny?
Lekarz wytłumaczył pacjentowi, jak brać leki.
Pożycz mi długopis, proszę.
Musimy odpowiedzieć klientowi do piątku.
Gratuluję ci zdanego egzaminu!
Dzieciom podoba się nowy park.
Szefowi nie smakowała kawa z automatu.

Common slips with the dative

“Pomagam mamę” – correct: pomagam mamie.
“Dziękuję pana” – correct: dziękuję panu. Note: in the phrase proszę pana the form is different – pana, whereas after “dziękuję” it is panu.
“Bratowi”, “ojcowi” – correct: bratu, ojcu; these are exceptions to the ending -owi.
“Ja podoba się ten film” – correct: ten film mi się podoba. The film is the subject, and the person is in the dative.
“Ja jest zimno”, “Mnie zimno jest” – correct: jest mi zimno.
“Daj mnie to” – correct: daj mi to; the long form sounds unnatural here.

Exercise: write the correct form

Put the word in brackets into the dative.

Muszę zadzwonić i podziękować ______ (szef).
Kupiłam ______ (córka) nową sukienkę.
Czy możesz pomóc ______ (ja)?
Wysłałem ______ (kolega) zdjęcia z wycieczki.
Ta praca bardzo podoba się mojemu ______ (brat).
Nauczyciel tłumaczy ______ (student – plural) nowe słowa.
Jest ______ (my) bardzo miło.

Answers

szefowi
córce
mi
koledze
bratu
studentom
nam

The dative is a good topic for a short revision before the exam – see which B1 tasks it appears in. If you prefer to practise with a teacher, start with a trial lesson: you will see which forms you have already mastered and which are worth working on.

The dative – the third case (komu? czemu?)