Tramvayla gitsem de „idę do kina” diyebilir miyim?

Evet, şehirde bu çok yaygındır – önemli olan hedeftir, yolculuk biçimi değil. „Jadę do kina” taşıt kullandığını vurgular. Başka bir şehre genellikle jedziemy deriz – „idę” yalnızca gerçekten yürüyerek gittiğimizde söylenir.

„pójść” ile „iść” arasındaki fark nedir?

„Iść” devam eden hareketi anlatır („Idę do domu”), „pójść” ise yola çıkmayı ya da bütünüyle tamamlanmış yolu („Jutro pójdę do lekarza”, „Poszedłem do domu”). „Pójść”ın şimdiki zamanı yoktur.

„lecieć” ve „latać” da „jechać” ve „jeździć” gibi mi ayrılır?

Evet. „Lecę do Londynu w piątek” – tek bir uçuş, „Często latam do Londynu” – düzenli. „płynąć” (şimdi, tek yönde) ve „pływać” (düzenli ya da yetenek: „Umiem pływać”) da aynı şekildedir.

iść mi chodzić mi, jechać mı jeździć mi – Lehçe hareket fiilleri

Dört temel fiil

iść – chodzić ve jechać – jeździć çiftleri, A1–A2 seviyesinde en çok zorluk çıkaran konulardan biridir. Seçim iki soruya bağlıdır: nasıl hareket ediyorum? ve tek bir hareket mi, tekrar mı? Bu konu görünüş ve edatlarla bağlantılıdır.

iść, chodzić, jechać, jeździć – hangisi ne zaman kullanılır
	Tek yön, şimdi ya da tek seferlik	Düzenli, sık, farklı yönlere
yaya	iść – Idę do sklepu.	chodzić – Często chodzę do tego sklepu.
taşıtla	jechać – Jutro jadę do Gdańska.	jeździć – Co miesiąc jeżdżę do Gdańska.

Şimdiki zamanda çekim

Hareket fiillerinin çekimi
Kişi	iść	chodzić	jechać	jeździć
ja	idę	chodzę	jadę	jeżdżę
ty	idziesz	chodzisz	jedziesz	jeździsz
on / ona / ono	idzie	chodzi	jedzie	jeździ
my	idziemy	chodzimy	jedziemy	jeździmy
wy	idziecie	chodzicie	jedziecie	jeździcie
oni / one	idą	chodzą	jadą	jeżdżą

Geçmiş zamanda: szedłem / szłam, szedł, szła, szli (iść), chodziłem, chodziła (chodzić), jechałem, jechała, jechali (jechać), jeździłem, jeździła (jeździć).

„chodzić” ve „jeździć” ne zaman

chodzić ve jeździć fiillerinin, „iść” ya da „jechać” ile ifade edilemeyen birkaç anlamı vardır:

Alışkanlık, düzenlilik: W soboty chodzę na basen. Do pracy jeżdżę tramwajem.
Yetenek: Nasz syn już chodzi. Umiesz jeździć na rowerze?
Tek bir hedefi olmayan hareket: Chodziliśmy cały dzień po mieście. Lubię jeździć po górach.
Bir yere düzenli devam etmek: Chodzę na kurs polskiego. Córka chodzi do szkoły.
Deneyim sorusu: Czy chodziłeś kiedyś do teatru w Polsce?

İlginç not: O co chodzi? sabit bir kalıptır ve „sorun nedir?” anlamına gelir, chodzić z kimś ise günlük konuşmada „biriyle ilişkisi olmak” demektir.

iść mi, jechać mı? Yaya mı, taşıtla mı

Lehçede fiil seçimi yalnızca amaca değil, yolculuk biçimine de bağlıdır. Başka bir şehre genellikle jedziemy deriz, „idziemy” demeyiz. Ulaşım aracını narzędnik ile veririz:

jechać autobusem, tramwajem, pociągiem, samochodem, taksówką
jechać rowerem ya da na rowerze
lecieć samolotem, płynąć statkiem (bunlar da hareket fiilleridir: lecieć – latać, płynąć – pływać)
iść pieszo ya da iść piechotą

Şehirde yalnızca hedef önemli olduğunda Polonyalılar, yolun bir kısmını otobüsle gitseler bile çoğu zaman idę do pracy ya da idę do lekarza der. Yolculuk daha uzunsa ya da taşıt önemliyse jechać kullanırız.

Önekler: przyjść, wyjść, wejść

Hareket fiillerine yönü değiştiren önekler ekleriz. „iść” ve „jechać” ile oluşan biçim bitmiş, „chodzić” ve „jeździć” ile oluşan biçim bitmemiştir.

Önekli hareket fiilleri
Önek	Anlam	Yaya (ndk / dk)	Taşıtla (ndk / dk)
przy-	bir yere varmak	przychodzić / przyjść	przyjeżdżać / przyjechać
wy-	bir yerden ayrılmak	wychodzić / wyjść	wyjeżdżać / wyjechać
w-	içeri	wchodzić / wejść	wjeżdżać / wjechać
do-	hedefe ulaşmak	dochodzić / dojść	dojeżdżać / dojechać
prze-	karşı tarafa, içinden geçerek	przechodzić / przejść	przejeżdżać / przejechać
od-	uzaklaşmak	odchodzić / odejść	odjeżdżać / odjechać
po-	yola çıkmak (gelecekte, geçmişte)	pójść	pojechać

Przyjdę do ciebie o szóstej. – przyjść: przyjdę, przyjdziesz
Wyszedłem z domu o ósmej. – wyjść: wyszedłem, wyszła
Proszę wejść! – wejść: wszedłem, weszła, weszli
Pociąg odjeżdża z peronu drugiego.
Wczoraj poszliśmy do kina. – pójść: pójdę, poszedłem, poszła

Dokąd? Gdzie? Skąd? – edatlar

Hareket fiilleri yön edatlarıyla kullanılır. dokąd? (nereye?) sorusunun edatı ve hâli, gdzie? (nerede?) ve skąd? (nereden?) sorularınınkinden farklıdır.

Yön, yer ve çıkış noktası
Dokąd idę / jadę? (Nereye gidiyorum?)	Gdzie jestem? (Neredeyim?)	Skąd wracam? (Nereden dönüyorum?)
do domu	w domu	z domu
do Polski, do Krakowa	w Polsce, w Krakowie	z Polski, z Krakowa
na pocztę, na dworzec	na poczcie, na dworcu	z poczty, z dworca
do lekarza, do koleżanki	u lekarza, u koleżanki	od lekarza, od koleżanki
nad morze	nad morzem	znad morza

Kural: kişilere do (dopełniacz) ile gideriz, onların u yanında bulunuruz, onların od yanından döneriz. Tam bir özeti edatlar rehberinde bulabilirsin.

Hareket fiilleriyle en sık yapılan yanlışlar

„Codziennie idę do pracy” – düzenlilikte daha doğal olan codziennie chodzę do pracy’dir.
„Jutro chodzę do kina” – tek seferlik: jutro idę do kina.
„Idę do Warszawy pociągiem” – taşıt: jadę do Warszawy pociągiem.
„Jadę na autobusie” – doğrusu jadę autobusem.
„Idę na lekarza”, „byłem u poczty” – doğrusu idę do lekarza, byłem na poczcie.
„Szłem”, „poszłem” – doğrusu szedłem, poszedłem.
„Jeżdzę” – bu biçim „żdż” ile yazılır: jeżdżę.

Alıştırma: idę mi, chodzę mi?

Doğru fiili seç.

Teraz (idę / chodzę) do apteki, zaraz wracam.
Moja córka (idzie / chodzi) do przedszkola od września.
Co roku (jedziemy / jeździmy) na wakacje nad morze.
Patrz, tam (jedzie / jeździ) nasz autobus!
Jutro rano (jadę / idę) do Wrocławia pociągiem.
Lubię (iść / chodzić) po lesie.
Autobus (przyjechał / wyjechał) na przystanek punktualnie.
Zapraszam do środka, proszę (wejść / wyjść).

Cevaplar

idę – şimdi, tek yön
chodzi – düzenli, devam etmek
jeździmy – her yıl
jedzie – şimdi, tek yön
jadę – trenle
chodzić – tek bir hedef olmadan
przyjechał – yere vardı
wejść – içeri

Hareket fiillerini en iyi, kendi günün hakkında konuşarak çalışırsın: işe nasıl gidiyorsun, hafta sonu nereye gidiyorsun. Bireysel derslerde lektör, senin güzergâhlarından ve durumlarından alıştırmalar hazırlar – deneme dersiyle başla.

Hareket fiilleri: iść, chodzić, jechać, jeździć