Narzędnik neden „narzędnik” diye adlandırılıyor?

Ad, „narzędzie” (alet) kelimesinden gelir: bu hâlin işlevlerinden biri, bir şeyi yaparken kullandığımız aleti göstermektir, örneğin „kroję chleb nożem”.

„być” sonrasında her zaman narzędnik mi gelir?

Narzędnik, „być” ile birlikte bir isim kullanıldığında gelir: „jestem studentem”. „być” sonrasında yalnızca sıfat varsa mianownik kalır: „jestem zmęczony”. „to jest” cümlelerinde de mianownik kullanırız.

„Arkadaşımın arabasıyla gittim” nasıl söylenir?

Tam olarak şöyle: „pojechałem samochodem kolegi”. „samochodem” narzędnik’tedir (ulaşım aracı), „kolegi” ise dopełniacz’dadır (kimin arabası). Tek cümlede çoğu zaman birkaç hâl birleşir.

„z tą panią” mı, „z tę panią” mı denir?

Narzędnik’te doğrusu „z tą panią”dır. „Tę” biçimi biernik’e aittir: „znam tę panią”.

Lehçede narzędnik (araç hâli) – z kim? z czym? Ekler ve kullanım

Narzędnik ne zaman kullanılır

Narzędnik’in beş ana kullanımı vardır. Aynı zamanda bütün hâller arasında en basit eklere sahiptir, bu yüzden onu çabucak doğru kullanmaya başlarsın. Diğerleriyle karşılaştırıldığında nasıl durduğunu hâller özetinde görebilirsin.

Biriyle ya da bir şeyle birlikte – „z” sonrasında: Mieszkam z rodzicami. Rozmawiam z kierownikiem. Poproszę herbatę z cytryną.
Araç gereç ve ulaşım aracı – edatsız: Jem widelcem. Płacę kartą. Jadę do pracy tramwajem. Lecę samolotem.
Meslek, uyruk, rol – „być” ve „zostać” sonrasında: Jestem spawaczem. Ona jest Gruzinką. Chcę zostać pielęgniarką.
Narzędnik isteyen fiiller: interesować się, zajmować się, opiekować się, kierować, zarządzać, cieszyć się, martwić się: Interesuję się historią. Opiekuję się starszą panią. Kieruję zespołem.
„nad, pod, przed, za, między” sonrasında yer (nerede?): Lampa wisi nad stołem. Czekam przed domem. Sklep jest za rogiem.

Narzędnik bazı zaman ifadelerinde de gizlidir: wieczorem, nocą, latem, zimą – Latem jeździmy nad jezioro.

„Jestem lekarzem” – „być” fiilinden sonra meslek

być sonrasında isim narzędnik’te, to jest sonrasında ise mianownik’te durur. „być” sonrasında yalnız sıfat mianownik’te kalır, ama sıfat ile isim birlikte narzędnik’e geçer.

„być” fiilinden sonra narzędnik
Doğrusu	Neden
Jestem kierowcą.	być + isim → narzędnik
To jest kierowca.	to jest + isim → mianownik
Jestem zmęczony.	być + yalnız sıfat → mianownik
Jestem doświadczonym kierowcą.	być + sıfat ve isim → narzędnik
Byłam wtedy studentką.	geçmiş zamanda da aynı

Tekil ekler

Tekil narzędnik
Cins	Ek	Örnekler
eril	-em	brat – bratem, dom – domem, autobus – autobusem, lekarz – lekarzem, ojciec – ojcem
k, g sonrasında eril	-iem	Polak – Polakiem, pociąg – pociągiem, ołówek – ołówkiem
-a ile biten eril	-ą	kolega – kolegą, kierowca – kierowcą, tata – tatą
dişil	-ą	mama – mamą, kawa – kawą, pani – panią, lekcja – lekcją, noc – nocą
nötr	-em / -iem	okno – oknem, miasto – miastem, mleko – mlekiem, dziecko – dzieckiem, imię – imieniem
-um ile biten nötr	değişmez	muzeum – (przed) muzeum

Kayan e’ye dikkat: ołówek – ołówkiem, Tomek – Tomkiem, pies – psem, ojciec – ojcem.

Çoğul ekler

Çoğulda neredeyse bütün isimler -ami eki alır: z kolegami, z dziewczynami, przed oknami, z rodzicami, autobusami.

Kısa bir kelime listesi -mi eki alır – çok sık kullanıldıkları için bilmeye değer:

-mi ekiyle çoğul narzędnik
Çoğul mianownik	Çoğul narzędnik	Örnek
ludzie	ludźmi	Lubię pracować z ludźmi.
dzieci	dziećmi	Jadę na wakacje z dziećmi.
przyjaciele	przyjaciółmi	Spotykam się z przyjaciółmi.
bracia	braćmi	Rozmawiam z braćmi przez telefon.
pieniądze	pieniędzmi	Mam problem z pieniędzmi.
goście	gośćmi	Siedzimy przy stole z gośćmi.

Narzędnik’te sıfatlar ve zamirler

Narzędnik’te sıfat ve zamirler
	eril ve nötr	dişil	çoğul
sıfat	nowym	nową	nowymi
mój	moim	moją	moimi
ten	tym	tą	tymi
örnek	z moim starszym bratem	z tą miłą panią	z nowymi kolegami

Narzędnik’te kişi zamirleri: mną, tobą, nim, nią, nami, wami, nimi. mną öncesinde „z” yerine ze deriz: Chodź ze mną. ze biçimi bazı ünsüz gruplarının önünde de görülür: ze swoim szefem, ze wszystkimi.

Narzędnik ile edatlar

Narzędnik ile edatlar
Edat	Anlam	Örnek
z / ze	birlikte	Kawa z mlekiem. Idę ze znajomymi.
nad	bir şeyin yukarısında, su kenarında	Mieszkamy nad rzeką. Obraz wisi nad kanapą.
pod	bir şeyin altında	Klucze są pod wycieraczką.
przed	önünde; öncesinde	Spotkajmy się przed kinem. Zadzwoń przed wyjazdem.
za	arkasında, öbür tarafında	Parking jest za budynkiem.
między	iki şeyin arasında	Apteka jest między bankiem a pocztą.

Nerede mi, nereye mi? nad, pod, przed, za, między sonrasında narzędnik gdzie? (nerede?) sorusuna, biernik ise dokąd? (nereye?) sorusuna cevap verir: Jesteśmy nad morzem, ama jedziemy nad morze.

Örnek cümleler

Mój mąż jest elektrykiem, a ja jestem księgową.
Do pracy jeżdżę rowerem albo autobusem.
Czy mogę zapłacić gotówką?
Zajmuję się obsługą klienta.
Przed egzaminem jestem zawsze zdenerwowany.
Wieczorem spotykam się z koleżanką z kursu.
Między nami mówiąc, ten film był nudny.

Öğrenenlerin en sık takıldığı noktalar

„Jestem lekarz”, „Ona jest Ukrainka” – doğrusu jestem lekarzem, ona jest Ukrainką.
„Jadę na autobusie”, „jadę na pociągu” – bu, Rusçadan ya da Ukraynacadan kalkedir. Doğrusu: jadę autobusem, pociągiem. İstisna: jadę na rowerze ya da rowerem – iki biçim de doğrudur.
„Interesuję się sport” – doğrusu interesuję się sportem.
„Z dzieciami”, „z ludziami” – doğrusu z dziećmi, z ludźmi.
„Idziesz z mną?” – doğrusu idziesz ze mną?
„On jest dobry lekarz” – doğrusu on jest dobrym lekarzem.

Bu hataların bir kısmı ana dilin etkisinden kaynaklanır, bu yüzden onları bilinçli olarak çalışmaya değer. B1 sınavındaki görevlerin narzędnik’i nasıl ölçtüğüne bak.

Kendini dene

Parantez içindeki kelimeyi narzędnik’te yaz.

Mój ojciec był ______ (inżynier).
Zawsze piję herbatę z ______ (cukier).
Do Gdańska pojedziemy ______ (pociąg).
Opiekuję się ______ (młodszy brat).
Rozmawiałam wczoraj z ______ (nowa sąsiadka).
Samochód stoi przed ______ (dom).
Na wycieczkę jedziemy z ______ (dzieci).
Moja siostra jest ______ (dobra fryzjerka).

Cevaplar

inżynierem
cukrem
pociągiem
młodszym bratem
nową sąsiadką
domem
dziećmi
dobrą fryzjerką

Bireysel derslerde narzędnik’i senin mesleğin ve günlük hayatın hakkındaki cümlelerle çalışıyoruz – öyle ki „jestem kierowcą” ya da „jadę autobusem” düşünmeden çıksın. Deneme dersinde lektör nereden başlanacağını kontrol eder.

Narzędnik (araç hâli) – beşinci hâl (z kim? z czym?)