De ce instrumentalul se numește în poloneză „narzędnik”?

Numele provine de la cuvântul „narzędzie” (unealtă): una dintre funcțiile acestui caz este să indice instrumentul cu care facem ceva, de exemplu „kroję chleb nożem”. Și denumirea românească, „instrumental”, vine de la „instrument”.

Stă după „być” întotdeauna instrumentalul?

Instrumentalul stă după „być” când urmează un substantiv: „jestem studentem”. Când după „być” urmează doar un adjectiv, rămâne nominativul: „jestem zmęczony”. În propozițiile cu „to jest” folosim tot nominativul.

Cum spun „am mers cu mașina colegului”?

Exact așa: „pojechałem samochodem kolegi” – „samochodem” este instrumental (mijlocul de transport), iar „kolegi” este genitiv (a cui mașină). Într-o singură propoziție se combină adesea mai multe cazuri.

Se spune „z tą panią” sau „z tę panią”?

La instrumental corect este „z tą panią”. Forma „tę” aparține acuzativului: „znam tę panią”.

Instrumentalul în limba poloneză – z kim? z czym? Terminații și utilizare

Când folosim instrumentalul

Instrumentalul are cinci utilizări principale. Are și cele mai simple terminații dintre toate cazurile, așa că repede vei începe să-l folosești corect. Cum se compară cu celelalte, vezi în fișa cu cazurile.

Împreună cu cineva sau cu ceva – după „z”: Mieszkam z rodzicami. Rozmawiam z kierownikiem. Poproszę herbatę z cytryną.
Instrumentul și mijlocul de transport – fără prepoziție: Jem widelcem. Płacę kartą. Jadę do pracy tramwajem. Lecę samolotem.
Profesia, naționalitatea, rolul – după „być” și „zostać”: Jestem spawaczem. Ona jest Gruzinką. Chcę zostać pielęgniarką.
Verbe cu instrumental: interesować się, zajmować się, opiekować się, kierować, zarządzać, cieszyć się, martwić się: Interesuję się historią. Opiekuję się starszą panią. Kieruję zespołem.
Locul după „nad, pod, przed, za, między” (unde?): Lampa wisi nad stołem. Czekam przed domem. Sklep jest za rogiem.

Instrumentalul se ascunde și în câteva expresii de timp: wieczorem, nocą, latem, zimą – Latem jeździmy nad jezioro.

„Jestem lekarzem” – profesia după verbul być

După być (a fi), substantivul stă la instrumental, iar după to jest – la nominativ. Adjectivul singur după „być” rămâne la nominativ, dar adjectivul împreună cu un substantiv trece la instrumental.

Instrumentalul după verbul „być”
Corect	De ce
Jestem kierowcą.	być + substantiv → instrumental
To jest kierowca.	to jest + substantiv → nominativ
Jestem zmęczony.	być + doar adjectivul → nominativ
Jestem doświadczonym kierowcą.	być + adjectiv și substantiv → instrumental
Byłam wtedy studentką.	la fel la timpul trecut

Terminațiile la singular

Instrumentalul singular
Genul	Terminația	Exemple
masculin	-em	brat – bratem, dom – domem, autobus – autobusem, lekarz – lekarzem, ojciec – ojcem
masculin după k, g	-iem	Polak – Polakiem, pociąg – pociągiem, ołówek – ołówkiem
masculin terminat în -a	-ą	kolega – kolegą, kierowca – kierowcą, tata – tatą
feminin	-ą	mama – mamą, kawa – kawą, pani – panią, lekcja – lekcją, noc – nocą
neutru	-em / -iem	okno – oknem, miasto – miastem, mleko – mlekiem, dziecko – dzieckiem, imię – imieniem
neutru în -um	neschimbat	muzeum – (przed) muzeum

Atenție la e-ul mobil: ołówek – ołówkiem, Tomek – Tomkiem, pies – psem, ojciec – ojcem.

Terminațiile la plural

La plural, aproape toate substantivele au terminația -ami: z kolegami, z dziewczynami, przed oknami, z rodzicami, autobusami.

O scurtă listă de cuvinte are terminația -mi – sunt foarte frecvente, așa că merită să le știi:

Instrumentalul plural cu terminația -mi
Nominativ pl.	Instrumental pl.	Exemplu
ludzie	ludźmi	Lubię pracować z ludźmi.
dzieci	dziećmi	Jadę na wakacje z dziećmi.
przyjaciele	przyjaciółmi	Spotykam się z przyjaciółmi.
bracia	braćmi	Rozmawiam z braćmi przez telefon.
pieniądze	pieniędzmi	Mam problem z pieniędzmi.
goście	gośćmi	Siedzimy przy stole z gośćmi.

Adjectivele și pronumele la instrumental

Adjectivul și pronumele la instrumental
	masculin și neutru	feminin	plural
adjectiv	nowym	nową	nowymi
mój	moim	moją	moimi
ten	tym	tą	tymi
exemplu	z moim starszym bratem	z tą miłą panią	z nowymi kolegami

Pronumele personale la instrumental: mną, tobą, nim, nią, nami, wami, nimi. Înaintea lui mną, în loc de „z” spunem ze: Chodź ze mną. Forma ze apare și înaintea unor grupuri de consoane: ze swoim szefem, ze wszystkimi.

Prepoziții cu instrumentalul

Prepoziții cu instrumentalul
Prepoziția	Sensul	Exemplu
z / ze	împreună cu	Kawa z mlekiem. Idę ze znajomymi.
nad	mai sus de ceva, lângă apă	Mieszkamy nad rzeką. Obraz wisi nad kanapą.
pod	mai jos de ceva	Klucze są pod wycieraczką.
przed	în față; mai devreme decât	Spotkajmy się przed kinem. Zadzwoń przed wyjazdem.
za	în spate, de cealaltă parte	Parking jest za budynkiem.
między	între două lucruri	Apteka jest między bankiem a pocztą.

Unde sau încotro? După nad, pod, przed, za, między, instrumentalul răspunde la întrebarea gdzie? (unde?), iar acuzativul – la întrebarea dokąd? (încotro?): Jesteśmy nad morzem, dar jedziemy nad morze.

Propoziții exemplu

Mój mąż jest elektrykiem, a ja jestem księgową.
Do pracy jeżdżę rowerem albo autobusem.
Czy mogę zapłacić gotówką?
Zajmuję się obsługą klienta.
Przed egzaminem jestem zawsze zdenerwowany.
Wieczorem spotykam się z koleżanką z kursu.
Między nami mówiąc, ten film był nudny.

Unde se împiedică cel mai des cei care învață

„Jestem lekarz”, „Ona jest Ukrainka” – corect jestem lekarzem, ona jest Ukrainką.
„Jadę na autobusie”, „jadę na pociągu” – este un calc după rusă sau ucraineană. Corect: jadę autobusem, pociągiem. Excepție: jadę na rowerze sau rowerem – ambele forme sunt corecte.
„Interesuję się sport” – corect interesuję się sportem.
„Z dzieciami”, „z ludziami” – corect z dziećmi, z ludźmi.
„Idziesz z mną?” – corect idziesz ze mną?
„On jest dobry lekarz” – corect on jest dobrym lekarzem.

O parte dintre aceste greșeli provin din influența limbii materne, de aceea merită exersate conștient. Vezi cum verifică exercițiile de la examenul B1 instrumentalul.

Verifică-te

Scrie cuvântul din paranteză la instrumental.

Mój ojciec był ______ (inżynier).
Zawsze piję herbatę z ______ (cukier).
Do Gdańska pojedziemy ______ (pociąg).
Opiekuję się ______ (młodszy brat).
Rozmawiałam wczoraj z ______ (nowa sąsiadka).
Samochód stoi przed ______ (dom).
Na wycieczkę jedziemy z ______ (dzieci).
Moja siostra jest ______ (dobra fryzjerka).

Răspunsuri

inżynierem
cukrem
pociągiem
młodszym bratem
nową sąsiadką
domem
dziećmi
dobrą fryzjerką

La lecțiile individuale exersăm instrumentalul pe propoziții despre profesia ta și despre viața de zi cu zi – astfel încât „jestem kierowcą” sau „jadę autobusem” să-ți iasă fără să te gândești. La lecția de probă profesorul verifică de unde să începi.

Instrumentalul – al cincilea caz (z kim? z czym?)