Почему творительный падеж по-польски называется „narzędnik”?

Название происходит от слова „narzędzie” (орудие): одна из функций этого падежа – указывать орудие, которым мы что-то делаем, например „kroję chleb nożem”.

Всегда ли после „być” стоит творительный падеж?

Творительный падеж стоит после „być” с существительным: „jestem studentem”. Когда после „być” стоит одно прилагательное, остаётся именительный падеж: „jestem zmęczony”. В предложениях с „to jest” мы тоже употребляем именительный падеж.

Как сказать „pojechałem samochodem kolegi”?

Именно так: „samochodem” – это творительный падеж (средство передвижения), а „kolegi” – родительный падеж (чей автомобиль). В одном предложении часто сочетается несколько падежей.

Говорят „z tą panią” или „z tę panią”?

В творительном падеже правильно „z tą panią”. Форма „tę” относится к винительному падежу: „znam tę panią”.

Творительный падеж в польском языке – z kim? z czym? Окончания и употребление

Когда мы употребляем творительный падеж

У творительного падежа пять основных видов употребления. У него также самые простые окончания из всех падежей, поэтому вы быстро начнёте употреблять его правильно. Как он выглядит на фоне остальных, вы увидите в шпаргалке по падежам.

Вместе с кем-то или с чем-то – после „z”: Mieszkam z rodzicami. Rozmawiam z kierownikiem. Poproszę herbatę z cytryną.
Орудие и средство передвижения – без предлога: Jem widelcem. Płacę kartą. Jadę do pracy tramwajem. Lecę samolotem.
Профессия, национальность, роль – после „być” и „zostać”: Jestem spawaczem. Ona jest Gruzinką. Chcę zostać pielęgniarką.
Глаголы с творительным падежом: interesować się, zajmować się, opiekować się, kierować, zarządzać, cieszyć się, martwić się: Interesuję się historią. Opiekuję się starszą panią. Kieruję zespołem.
Место после „nad, pod, przed, za, między” (gdzie?): Lampa wisi nad stołem. Czekam przed domem. Sklep jest za rogiem.

Творительный падеж встречается и в нескольких обозначениях времени: wieczorem, nocą, latem, zimą – Latem jeździmy nad jezioro.

„Jestem lekarzem” – профессия после глагола być

После być существительное стоит в творительном падеже, а после to jest – в именительном. Одно прилагательное после „być” остаётся в именительном падеже, но прилагательное вместе с существительным переходит в творительный.

Творительный падеж после глагола „być”
Правильно	Почему
Jestem kierowcą.	być + существительное → творительный падеж
To jest kierowca.	to jest + существительное → именительный падеж
Jestem zmęczony.	być + одно прилагательное → именительный падеж
Jestem doświadczonym kierowcą.	być + прилагательное и существительное → творительный падеж
Byłam wtedy studentką.	то же самое в прошедшем времени

Окончания в единственном числе

Творительный падеж единственного числа
Род	Окончание	Примеры
мужской	-em	brat – bratem, dom – domem, autobus – autobusem, lekarz – lekarzem, ojciec – ojcem
мужской после k, g	-iem	Polak – Polakiem, pociąg – pociągiem, ołówek – ołówkiem
мужской, оканчивающийся на -a	-ą	kolega – kolegą, kierowca – kierowcą, tata – tatą
женский	-ą	mama – mamą, kawa – kawą, pani – panią, lekcja – lekcją, noc – nocą
средний	-em / -iem	okno – oknem, miasto – miastem, mleko – mlekiem, dziecko – dzieckiem, imię – imieniem
средний на -um	без изменений	muzeum – (przed) muzeum

Обратите внимание на беглое e: ołówek – ołówkiem, Tomek – Tomkiem, pies – psem, ojciec – ojcem.

Окончания во множественном числе

Во множественном числе почти все существительные имеют окончание -ami: z kolegami, z dziewczynami, przed oknami, z rodzicami, autobusami.

Небольшая группа слов имеет окончание -mi – они очень частотны, поэтому их стоит знать:

Творительный падеж множественного числа с окончанием -mi
Именительный мн. ч.	Творительный мн. ч.	Пример
ludzie	ludźmi	Lubię pracować z ludźmi.
dzieci	dziećmi	Jadę na wakacje z dziećmi.
przyjaciele	przyjaciółmi	Spotykam się z przyjaciółmi.
bracia	braćmi	Rozmawiam z braćmi przez telefon.
pieniądze	pieniędzmi	Mam problem z pieniędzmi.
goście	gośćmi	Siedzimy przy stole z gośćmi.

Прилагательные и местоимения в творительном падеже

Прилагательное и местоимения в творительном падеже
	мужской и средний	женский	множественное число
прилагательное	nowym	nową	nowymi
mój	moim	moją	moimi
ten	tym	tą	tymi
пример	z moim starszym bratem	z tą miłą panią	z nowymi kolegami

Личные местоимения в творительном падеже: mną, tobą, nim, nią, nami, wami, nimi. Перед mną вместо „z” мы говорим ze: Chodź ze mną. Форма ze появляется и перед некоторыми группами согласных: ze swoim szefem, ze wszystkimi.

Предлоги с творительным падежом

Предлоги с творительным падежом
Предлог	Значение	Пример
z / ze	вместе с	Kawa z mlekiem. Idę ze znajomymi.
nad	выше чего-то, у воды	Mieszkamy nad rzeką. Obraz wisi nad kanapą.
pod	ниже чего-то	Klucze są pod wycieraczką.
przed	спереди; раньше, чем	Spotkajmy się przed kinem. Zadzwoń przed wyjazdem.
za	сзади, с другой стороны	Parking jest za budynkiem.
między	между двумя предметами	Apteka jest między bankiem a pocztą.

Где или куда? После nad, pod, przed, za, między творительный падеж отвечает на вопрос gdzie? (где?), а винительный падеж – на вопрос dokąd? (куда?): Jesteśmy nad morzem, но jedziemy nad morze.

Примеры предложений

Mój mąż jest elektrykiem, a ja jestem księgową.
Do pracy jeżdżę rowerem albo autobusem.
Czy mogę zapłacić gotówką?
Zajmuję się obsługą klienta.
Przed egzaminem jestem zawsze zdenerwowany.
Wieczorem spotykam się z koleżanką z kursu.
Między nami mówiąc, ten film był nudny.

На чём чаще всего спотыкаются учащиеся

„Jestem lekarz”, „Ona jest Ukrainka” – правильно jestem lekarzem, ona jest Ukrainką.
„Jadę na autobusie”, „jadę na pociągu” – это калька с русского или украинского. Правильно: jadę autobusem, pociągiem. Исключение: jadę na rowerze или rowerem – обе формы правильны.
„Interesuję się sport” – правильно interesuję się sportem.
„Z dzieciami”, „z ludziami” – правильно z dziećmi, z ludźmi.
„Idziesz z mną?” – правильно idziesz ze mną?
„On jest dobry lekarz” – правильно on jest dobrym lekarzem.

Часть этих ошибок объясняется влиянием родного языка, поэтому их стоит сознательно отработать. Посмотрите, как творительный падеж проверяют задания на экзамене B1.

Проверьте себя

Впишите слово из скобок в творительном падеже.

Mój ojciec był ______ (inżynier).
Zawsze piję herbatę z ______ (cukier).
Do Gdańska pojedziemy ______ (pociąg).
Opiekuję się ______ (młodszy brat).
Rozmawiałam wczoraj z ______ (nowa sąsiadka).
Samochód stoi przed ______ (dom).
Na wycieczkę jedziemy z ______ (dzieci).
Moja siostra jest ______ (dobra fryzjerka).

Ответы

inżynierem
cukrem
pociągiem
młodszym bratem
nową sąsiadką
domem
dziećmi
dobrą fryzjerką

На индивидуальных уроках мы отрабатываем творительный падеж на предложениях о вашей профессии и повседневной жизни – так, чтобы «jestem kierowcą» или «jadę autobusem» получалось не задумываясь. На пробном уроке преподаватель определит, с чего начать.

Творительный падеж – пятый падеж (z kim? z czym?)