Miejscownik edatsız kullanılabilir mi?

Hayır. Bu, her zaman bir edatla birlikte kullanılan tek Lehçe hâlidir: w, na, o, przy ya da po. Bu yüzden çekim tablolarında sorular „o kim? o czym?” biçimindedir.

„w” mi „na” mı diyeceğimi nasıl bilirim?

Kural şudur: binalar ve kapalı alanlar için „w”, açık yerler ve etkinlikler için „na”. Yine de çok sayıda istisna vardır (na poczcie, na uniwersytecie), bu yüzden en iyisi bütün kalıpları öğrenmektir.

Neden „w Krakowie”, ama „w Gdańsku”?

Bu adlar farklı çekim kalıplarına aittir. k, g, ch ile biten eril isimler genellikle -u alır (w Gdańsku, w banku, w pociągu), birçok diğeri ise ünsüz değişimiyle -e alır (w Krakowie). Bu kuralın istisnaları vardır (we Wrocławiu), bu yüzden yer adlarını „w …” biçimiyle birlikte ezberlemek iyidir.

Miejscownik ile celownik aynı biçim midir?

Tekil dişil cinste evet: mamie, w szkole – szkole, w pracy – pracy. Eril ve nötr cinste biçimler farklıdır: studentowi (celownik), o studencie (miejscownik).

Lehçede miejscownik (bulunma hâli) – o kim? o czym? Ekler ve edatlar

Miejscownik ne zaman kullanılır

Miejscownik’in üç ana kullanımı vardır: yer, konu ve zaman. Hepsi edat gerektirir – edatsız miejscownik kullanılmaz. Hâllerin tam dökümünü hâl tablosunda bulabilirsin.

Yer – nerede? Mieszkam w Krakowie. Pracuję w sklepie. Czekam na przystanku. Siedzę przy oknie.
Konu – kim hakkında? ne hakkında? Rozmawiamy o pracy. Myślę o rodzinie. Marzę o własnym mieszkaniu. Czytam artykuł o Polsce.
Zaman – ne zaman? w styczniu, w zeszłym tygodniu, w przyszłym roku, po pracy, po lekcji, o piątej.
Bir alan içinde hareket – po: Spacerujemy po parku. Jeżdżę po mieście rowerem.

„W” mi, „na” mı? En önemli fark

„W”yi genellikle kapalı yerler, binalar, şehirler ve ülkelerin çoğu için, „na”yı ise açık yerler, etkinlikler, bazı kurumlar ve bazı ülkelerin kısımları için kullanırız. Birçok kalıbı olduğu gibi ezberlemek gerekir.

miejscownik ile „w” ve „na”
w + miejscownik	na + miejscownik
w domu, w mieszkaniu, w kuchni	na balkonie, na podwórku, na ulicy
w sklepie, w banku, w szpitalu, w urzędzie	na poczcie, na dworcu, na lotnisku, na stacji
w szkole, w pracy, w firmie, w fabryce	na uniwersytecie, na lekcji, na kursie, na zebraniu
w Polsce, w Gruzji, w Indiach, w Hiszpanii	na Węgrzech, na Litwie, na Słowacji
w Warszawie, w mieście, w centrum	na wsi, na osiedlu, na Mazurach
w kinie, w teatrze, w restauracji	na koncercie, na meczu, na weselu

Unutma: dokąd? (nereye?) sorusundaki edat her zaman gdzie? (nerede?) sorusundakiyle aynı değildir: na poczcie → na pocztę, ama w sklepie → do sklepu. Yol ve yön hakkında nasıl konuşulacağını hareket fiilleri rehberinde okuyabilirsin.

Tekil ekler

Tekil miejscownik’te iki temel ek vardır: -e (sert ünsüzlerden sonra, genellikle ünsüz değişimiyle) ve -u (eril ve nötr cinste k, g, ch sonrasında ve yumuşak ünsüzlerden ve c, cz, sz, rz, ż, l, j’den sonra). Dişil cins, celownik ile aynı biçimlere sahiptir.

Tekil miejscownik
Cins	Ek	Örnekler
sert ünsüzle biten eril	-e (değişimle)	sklep – w sklepie, student – o studencie, samochód – w samochodzie, Kraków – w Krakowie, stół – na stole
k, g, ch sonrasında eril	-u	bank – w banku, pociąg – w pociągu, brzuch – o brzuchu
yumuşak ünsüz, c, cz, sz, rz, ż, l, j sonrasında eril	-u	hotel – w hotelu, pokój – w pokoju, lekarz – o lekarzu, miesiąc – w miesiącu, tydzień – w tygodniu
eril – istisnalar	-u	dom – w domu, syn – o synu, pan – o panu
sert ünsüz sonrasında dişil	-e (değişimle)	szkoła – w szkole, Polska – w Polsce, kobieta – o kobiecie, apteka – w aptece
yumuşak ünsüz, l, j sonrasında dişil	-i	kuchnia – w kuchni, lekcja – na lekcji, ziemia – na ziemi
c, cz, sz, rz, ż sonrasında ve ünsüzle biten dişil	-y / -i	praca – w pracy, ulica – na ulicy, noc – w nocy, miłość – o miłości
sert ünsüz sonrasında nötr	-e (değişimle)	miasto – w mieście, okno – w oknie, biuro – w biurze, lato – w lecie
k, g, ch ve yumuşak ünsüz sonrasında nötr	-u	łóżko – w łóżku, mieszkanie – w mieszkaniu, morze – w morzu, słońce – w słońcu
-um ile biten nötr	değişmez	muzeum – w muzeum, centrum – w centrum

-e öncesinde ünsüz ve ünlü değişimleri

t → ci: student – o studencie, kobieta – o kobiecie
d → dzi: samochód – w samochodzie, ogród – w ogrodzie, woda – w wodzie
r → rz: biuro – w biurze, teatr – w teatrze, Piotr – o Piotrze
ł → l: stół – na stole, szkoła – w szkole
st → ści: miasto – w mieście, list – w liście
s → si, z → zi, n → ni, w → wi, m → mi: las – w lesie, wóz – na wozie, telefon – o telefonie, Kraków – w Krakowie, film – w filmie
ó → o ve a → e: stół – na stole, las – w lesie, miasto – w mieście

Çoğul ekler

Çoğulda bütün isimler -ach eki alır: w domach, w sklepach, o kobietach, w miastach, o dzieciach, o ludziach.

İstisnalar, yalnızca çoğul biçimi olan birkaç ülke adıdır: Niemcy – w Niemczech, Węgry – na Węgrzech, Włochy – we Włoszech.

Miejscownik’te sıfatlar ve zamirler

Miejscownik’te sıfat ve zamirler
	eril ve nötr	dişil	çoğul
sıfat	nowym	nowej	nowych
mój	moim	mojej	moich
ten	tym	tej	tych
örnek	w moim nowym mieszkaniu	w tej dużej firmie	o naszych planach

Kişi zamirlerinin miejscownik’te yalnızca uzun biçimleri vardır, çünkü her zaman edattan sonra gelirler: o mnie, o tobie, o nim, o niej, o nas, o was, o nich. mnie öncesinde „w” yerine we deriz: Masz we mnie przyjaciela.

Miejscownik ile edatlar

Miejscownik ile beş edat
Edat	Anlam	Örnek
w / we	içinde, zaman içinde	w biurze, we Wrocławiu, w lipcu
na	yüzeyinde, açık bir yerde	na stole, na parkingu, na spotkaniu
o	konu; saat	o wakacjach, o siódmej
przy	yakınında, yanında; sırasında	przy biurku, przy kawie, przy pracy
po	bir şeyden sonra (zaman); bir alan içinde	po śniadaniu, po mieście

İki hâlle „o”: mówić, myśleć, marzyć o + miejscownik (o pracy), ama prosić, pytać, dbać o + biernik (o pracę). Rozmawiamy o pracy ile staram się o pracę farklı şeylerdir.

Örnek cümleler

Od roku mieszkam w Polsce, w małym mieście na Pomorzu.
Pracuję w magazynie, a mój brat w fabryce.
Spotkajmy się po pracy w kawiarni przy dworcu.
Na lekcji rozmawialiśmy o polskich świętach.
W przyszłym tygodniu jestem na urlopie.
Dokumenty leżą w szufladzie w biurku.
Często myślę o moich rodzicach.

Miejscownik’le sık yapılan hatalar

„Mieszkam w Warszawa”, „jestem w dom” – doğrusu w Warszawie, w domu.
„W poczcie”, „w dworcu” – doğrusu na poczcie, na dworcu.
„W Niemcach”, „w Węgrach” – doğrusu w Niemczech, na Węgrzech.
„Myślę o ty”, „mówimy o on” – doğrusu o tobie, o nim.
„Rozmawiamy o pracę” – doğrusu o pracy; „rozmawiać o” sonrasında miejscownik gelir.
„W banke”, „w pociągie” – k, g sonrasında -u’yu hatırla: w pociągu, w banku.

Miejscownik, kendinden söz eden hemen her konuşmada geçer – bu yüzden onu konuşarak çalışmaya değer. Bireysel derslerde lektör, senin hayatın hakkındaki cümlelerde ekleri anında düzeltir. Deneme dersiyle başla – bunun pratikte nasıl göründüğünü görürsün.

Alıştırma: nerede ve ne hakkında?

Parantez içindeki kelimeyi miejscownik’te yaz.

Moja siostra pracuje w ______ (szpital).
Kupiłem znaczki na ______ (poczta).
Rozmawiamy o ______ (nowy projekt).
Zostawiłam telefon w ______ (samochód).
Dzieci bawią się na ______ (podwórko).
Byliśmy na wakacjach we ______ (Włochy).
Spotkamy się po ______ (lekcja).
Klucze są na ______ (stół).

Cevaplar

szpitalu
poczcie
nowym projekcie
samochodzie
podwórku
Włoszech
lekcji
stole

Miejscownik (bulunma hâli) – altıncı hâl (o kim? o czym?)