რატომ „psy“ და არა „psi“, თუ pies მამრობითი სქესისაა?

მამაკაცთა ფორმა მხოლოდ მამრობითი სქესის ადამიანებს ეხება. ცხოველებს, მამრობითი სქესის შემთხვევაშიც, არამამაკაცთა ფორმები აქვთ: te psy, te koty, one były.

როგორ ვილაპარაკო ჯგუფზე: ორი ქალი და ერთი მამაკაცი?

ერთი მამაკაციც საკმარისია, რომ მთელ ჯგუფს მამაკაცთა ფორმები ჰქონდეს: „Oni byli w kinie“, „ci studenci“. ფორმებს „one“, „te“, „były“ მხოლოდ მამაკაცების გარეშე ჯგუფებზე ვიყენებთ.

„rodzice“ მამაკაცთა ფორმაა?

დიახ. „Rodzice“ დედას და მამას ნიშნავს, ანუ ჯგუფს, სადაც მამაკაცია, ამიტომ ვამბობთ: „moi rodzice byli“, „ci rodzice“.

მრავლობითი რიცხვი პოლონურში – დაბოლოებები, გამონაკლისები და სავარჯიშოები

ორი სახეობა მრავლობით რიცხვში

მხოლობით რიცხვში პოლონურს სამი სქესი აქვს, მრავლობით რიცხვში კი მხოლოდ ორი. ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვაა: არის თუ არა ჯგუფში მამაკაცი? თუ დიახ – იყენებთ მამაკაცთა ფორმებს. თუ არა – არამამაკაცთა ფორმებს. ყურადღება: ისეთი არსებითი სახელები, როგორიცაა osoba ან dziecko, თავის გრამატიკულ სქესს ინარჩუნებენ, მაშინაც კი, როცა მამაკაცებზეა საუბარი: te trzy osoby były. ეს თემა უკავშირდება არსებითი სახელების სქესს და ბრუნვებს, რადგან მრავლობით რიცხვში ამ დაყოფაზეა დამოკიდებული biernik-ის ფორმაც. ქართველისთვის გასათვალისწინებელია, რომ ქართულს გრამატიკული სქესი არ აქვს, ამიტომ ეს დაყოფა ახალი იქნება.

მამაკაცთა და არამამაკაცთა ფორმები
	მამაკაცთა	არამამაკაცთა
ვის ეხება	მამაკაცები, შერეული ჯგუფები	ქალები, ბავშვები, ცხოველები, საგნები
პირადი ნაცვალსახელი	oni	one
მიმითითებელი ნაცვალსახელი	ci	te
ზედსართავი	dobrzy, nowi, polscy	dobre, nowe, polskie
წარსული დრო	byli, pracowali	były, pracowały
მაგალითი	Ci młodzi lekarze byli zmęczeni.	Te młode lekarki były zmęczone.

საგნები, ცხოველები და ქალები: -y, -i, -e, -a

არამამაკაცთა არსებით სახელებს მრავლობითი რიცხვის mianownik-ში ოთხი დაბოლოება აქვს. მათ განსაზღვრავს ბოლო თანხმოვანი და სქესი.

მრავლობითი რიცხვის mianownik – არამამაკაცთა არსებითი სახელები
დაბოლოება	როდის	მაგალითები
-y	მამრობითი და მდედრობითი მაგარი თანხმოვნის შემდეგ	stół – stoły, samochód – samochody, pies – psy, kobieta – kobiety, szkoła – szkoły
-i	მამრობითი და მდედრობითი k, g-ს შემდეგ	bank – banki, ptak – ptaki, książka – książki, noga – nogi
-e	რბილი თანხმოვნების და c, cz, sz, rz, ż, l, j-ს შემდეგ	klucz – klucze, pokój – pokoje, hotel – hotele, koń – konie, ulica – ulice, noc – noce, twarz – twarze
-a	თითქმის ყველა საშუალო სქესის სახელი (გამონაკლისები: dziecko – dzieci, oko – oczy, ucho – uszy)	okno – okna, krzesło – krzesła, mieszkanie – mieszkania, zdjęcie – zdjęcia, muzeum – muzea

-ść-ზე დამთავრებულ მდედრობით არსებით სახელებს აქვთ -i: wiadomość – wiadomości, kość – kości. -ę-ზე დამთავრებულ საშუალო სქესის არსებით სახელებს გაფართოებული ფუძე აქვთ: imię – imiona, zwierzę – zwierzęta.

მამაკაცები: -i, -y, -e, -owie

მამაკაცთა ფორმა ყველაზე რთულია, რადგან თითქმის ყოველთვის ცვლის ფუძის ბოლო თანხმოვანს. ღირს ამ მონაცვლეობების ცოდნა, რადგან იგივეს ზედსართავებშიც ნახავთ.

მრავლობითი რიცხვის mianownik – მამაკაცები
მონაცვლეობა	არსებითი სახელები	ზედსართავები
t → ci	student – studenci, architekt – architekci	bogaty – bogaci
d → dzi	sąsiad – sąsiedzi, Szwed – Szwedzi	młody – młodzi
n → ni	Rumun – Rumuni, Gruzin – Gruzini	zadowolony – zadowoleni
r → rz	doktor – doktorzy, aktor – aktorzy	dobry – dobrzy
k → c	Polak – Polacy, mechanik – mechanicy, Turek – Turcy	wysoki – wysocy, polski – polscy
g → dz	kolega – koledzy, biolog – biolodzy	drogi – drodzy
ł → l	–	mały – mali, miły – mili
ch → si (ś)	Czech – Czesi	cichy – cisi
ცვლილების გარეშე, -e	lekarz – lekarze, nauczyciel – nauczyciele	–
ცვლილების გარეშე, -y	kierowca – kierowcy, sprzedawca – sprzedawcy	–
-owie	pan – panowie, syn – synowie, ojciec – ojcowie, profesor – profesorowie, uczeń – uczniowie	–

ყურადღება: არამამაკაცთა ფორმა მამაკაცებზე გამოყენებული (მაგალითად, „Polaki“, „te chłopy“) ზრდილობის დარღვევად ან შეურაცხმყოფლად ჟღერს. მამაკაცებზე ლაპარაკისას ყოველთვის გამოიყენეთ მამაკაცთა ფორმა.

ეროვნებები მრავლობით რიცხვში

ეროვნებების სახელები ხშირია სამსახურსა და დაწესებულებაში, ბევრ მათგანს კი არარეგულარული მრავლობითი აქვს.

ეროვნებები – მამაკაცები და ქალები
მამაკაცი	მამაკაცები (ან შერეული ჯგუფი)	ქალი	ქალები
Polak	Polacy	Polka	Polki
Ukrainiec	Ukraińcy	Ukrainka	Ukrainki
Rosjanin	Rosjanie	Rosjanka	Rosjanki
Gruzin	Gruzini	Gruzinka	Gruzinki
Turek	Turcy	Turczynka	Turczynki
Rumun	Rumuni	Rumunka	Rumunki
Nepalczyk	Nepalczycy	Nepalka	Nepalki
Hiszpan	Hiszpanie	Hiszpanka	Hiszpanki
Francuz	Francuzi	Francuzka	Francuzki
Niemiec	Niemcy	Niemka	Niemki

არარეგულარული სიტყვები

რამდენიმე ძალიან ხშირ არსებით სახელს მრავლობითი რიცხვი მხოლობითისგან სრულიად განსხვავებული აქვს. ისინი დასამახსოვრებელია.

არარეგულარული მრავლობითი რიცხვი
მხოლობითი რიცხვი	მრავლობითი რიცხვი	მაგალითი
człowiek	ludzie	W sklepie było dużo ludzi.
dziecko	dzieci	Dzieci są w przedszkolu.
brat	bracia	Moi bracia mieszkają za granicą.
przyjaciel	przyjaciele	Przyjaciele przyszli na kolację.
rok	lata	Mieszkałem tam dwa lata.
tydzień	tygodnie	Kurs trwa trzy tygodnie.
dzień	dni	Wolne dni spędzam z rodziną.
oko / ucho (სხეულის ნაწილი)	oczy / uszy	Bolą mnie oczy.
ręka	ręce	Umyj ręce przed jedzeniem.

სიტყვები, რომლებსაც მხოლოდ მრავლობითი რიცხვი აქვთ

ზოგი არსებითი სახელი მხოლოდ მრავლობით რიცხვში არსებობს, მაშინაც, როცა ერთ ნივთზეა საუბარი. ზმნა და ზედსართავი მაშინ მრავლობით რიცხვში დგას:

drzwi – Drzwi są zamknięte.
spodnie, okulary, nożyczki – Moje okulary są w torbie.
urodziny, imieniny, wakacje, ferie – Moje urodziny były wczoraj.
plecy, usta – Bolą mnie plecy.
ზოგი ქვეყნისა და მთის სახელები: Niemcy, Włochy, Węgry, Tatry – Tatry są piękne.

მრავლობითი რიცხვი დანარჩენ ბრუნვებში

Mianownik-ისა და dopełniacz-ის გარდა მრავლობითი რიცხვი ძალიან რეგულარულია.

მრავლობითი რიცხვის დაბოლოებები ბრუნვებში
ბრუნვა	დაბოლოება	მაგალითი
Dopełniacz	-ów, -i / -y ან დაბოლოების გარეშე	domów, nauczycieli, kobiet, okien
Celownik	-om	domom, kobietom, dzieciom
Biernik	მამაკაცები როგორც dopełniacz, დანარჩენი როგორც mianownik	znam studentów / znam studentki
Narzędnik	-ami (იშვიათად -mi)	z kolegami, z ludźmi, z dziećmi
Miejscownik	-ach	w domach, o dzieciach

მრავლობითი რიცხვის dopełniacz-ის დეტალებს აღვწერთ გვერდზე dopełniacz, რიცხვით სახელებს მრავლობით რიცხვთან – გვერდზე რიცხვითი სახელები.

ხშირი შეცდომები მრავლობით რიცხვში

„Studenty“, „Polaki“, „sąsiady“ – სწორია studenci, Polacy, sąsiedzi.
„Te panowie“, „moje koledzy“ – სწორია ci panowie, moi koledzy.
„Człowieki“, „dziecka“ – სწორია ludzie, dzieci.
„Drzwi jest otwarte“ – სწორია drzwi są otwarte.
„Moi rodzice były“ – სწორია moi rodzice byli.
„Kluczy są na stole“ – სწორია klucze są na stole („kluczy“ dopełniacz-ია: nie mam kluczy).

სავარჯიშო: გადაიყვანეთ მრავლობითში

გადაიყვანეთ მრავლობით რიცხვში მთელი გამოთქმა.

ten nowy student
ta polska książka
to duże okno
mój dobry kolega
ten mały pies
ten miły człowiek
ta wysoka Ukrainka
ten zadowolony klient

პასუხები

ci nowi studenci
te polskie książki
te duże okna
moi dobrzy koledzy
te małe psy
ci mili ludzie
te wysokie Ukrainki
ci zadowoleni klienci

მამაკაცთა ფორმები სწრაფ საუბარში ადვილი არევაა. ინდივიდუალურ გაკვეთილებზე ლექტორი მათზე ყურადღებას გაამახვილებს თქვენს სამუშაოსა და ოჯახზე წინადადებებში. დაიწყეთ საცდელი გაკვეთილით – მაშინვე გაიგებთ, რომელი ფორმების გასწორება ღირს.

მრავლობითი რიცხვი პოლონურში – studenci თუ studenty? დაბოლოებები და გამონაკლისები