წინდებულები პოლონურ ენაში – რომელ ბრუნვასთან?
წინდებული მოკლე სიტყვაა არსებითი სახელის ან ნაცვალსახელის წინ, მაგალითად, do, w, na, z, o, za, przez. პოლონურში ყოველი წინდებული გარკვეულ ბრუნვას მოითხოვს: bez ყოველთვის dopełniacz-თან გამოიყენება (kawa bez cukru), przez კი – biernik-თან (przez park). ზოგი წინდებული, მაგალითად, w, na, za, pod, nad, ორ ბრუნვასთან გამოიყენება და მაშინ მნიშვნელობას იცვლის: jestem na poczcie (სად?), მაგრამ idę na pocztę (საით?). ქართველისთვის ახალია ის, რომ ქართულში წინდებულების ნაცვლად თანდებულებია და ის სიტყვის ბოლოში მიემატება, პოლონურში კი წინდებული სიტყვის წინ დგას და ბრუნვა დაბოლოებით იცვლება. საცდელ გაკვეთილზე ლექტორი გეტყვით, რომელი შესიტყვებების ვარჯიში ღირს პირველ რიგში.
წინდებულები ბრუნვების მიხედვით
წინდებულებს საუკეთესოდ იმ ბრუნვასთან ერთად ისწავლით, რომელსაც ისინი მოითხოვენ. ცხრილში ყველაზე ხშირი წინდებულებია; არსებითი სახელების ფორმებს ყოველ ბრუნვაში ნახავთ ბრუნვების შპარგალკაში.
| ბრუნვა | წინდებულები | მაგალითები |
|---|---|---|
| Dopełniacz | do, od, z (= საიდან), bez, dla, u, obok, koło, blisko, około, podczas, według, wśród, zamiast, oprócz, naprzeciwko, wokół, w ciągu, z powodu | do pracy, od rana, z Polski, bez cukru, dla dzieci, u lekarza, w ciągu tygodnia |
| Celownik | dzięki, przeciwko, wbrew, ku | dzięki tobie, przeciwko temu |
| Biernik | przez; na, w, za, o, po, pod, nad, przed, między (ქვემოთ ცხრილში მოცემული მნიშვნელობებით) | przez ulicę, na tydzień, w sobotę, za godzinę, o pomoc, po zakupy |
| Narzędnik | z (= ერთად), nad, pod, przed, za, między (სად?) | z kolegą, nad rzeką, pod mostem, przed sklepem |
| Miejscownik | w, na, o, przy, po | w domu, na stole, o pracy, przy oknie, po obiedzie |
წინდებულები ორ ბრუნვასთან
ზოგი წინდებული ორ ბრუნვასთან გამოიყენება. ჩვეულებრივ ერთი ბრუნვა პასუხობს კითხვას gdzie? (ადგილი), მეორე კი – dokąd? (მიმართულება) ან სხვა მნიშვნელობა აქვს.
| წინდებული | Gdzie? / მნიშვნელობა 1 | Dokąd? / მნიშვნელობა 2 |
|---|---|---|
| na | + miejscownik: Jestem na poczcie. | + biernik: Idę na pocztę. Czekam na ciebie. Na jak długo? Na tydzień. |
| w | + miejscownik: Mieszkam w Polsce. W maju. | + biernik: W poniedziałek. Gram w piłkę. Wierzę w ciebie. |
| za | + narzędnik: Parking jest za sklepem. | + biernik: Za godzinę. Dziękuję za kawę. Płacę za bilet. |
| pod | + narzędnik: Kot śpi pod łóżkiem. | + biernik: Kot wszedł pod łóżko. |
| nad | + narzędnik: Jesteśmy nad morzem. | + biernik: Jedziemy nad morze. |
| przed | + narzędnik: Czekam przed domem. Przed obiadem. | + biernik: Wyszedł przed dom. |
| z | + narzędnik: Kawa z mlekiem. Idę z mamą. | + dopełniacz: Wracam z pracy. Jestem z Gruzji. |
| o | + miejscownik: Mówimy o pracy. O piątej. | + biernik: Proszę o pomoc. Pytam o drogę. |
| po | + miejscownik: Po pracy. Spacer po parku. | + biernik: Idę po chleb (żeby go przynieść). |
Dokąd, gdzie, skąd – სამი კითხვა ადგილის შესახებ
ყველა ადგილს სამი „ვერსია“ აქვს: საით მივდივარ, სად ვარ და საიდან ვბრუნდები. მათი წინდებულები მყარ სამეულებს ქმნიან.
| Dokąd? (საით?) | Gdzie? (სად?) | Skąd? (საიდან?) | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| do + dopełniacz | w + miejscownik | z + dopełniacz | do biura – w biurze – z biura |
| na + biernik | na + miejscownik | z + dopełniacz | na dworzec – na dworcu – z dworca |
| do + dopełniacz | u + dopełniacz | od + dopełniacz | do dentysty – u dentysty – od dentysty |
| nad + biernik | nad + narzędnik | znad + dopełniacz | nad jezioro – nad jeziorem – znad jeziora |
| pod + biernik | pod + narzędnik | spod + dopełniacz | pod stół – pod stołem – spod stołu |
| za + biernik | za + narzędnik | zza + dopełniacz | za dom – za domem – zza domu |
მოძრაობას ზმნებთან iść, jechać, chodzić უფრო ვრცლად აღვწერთ გვერდზე მოძრაობის ზმნები.
დროის წინდებულები
- o + miejscownik – საათი: o ósmej, o wpół do dziesiątej
- w + biernik – კვირის დღე: w czwartek; w + miejscownik – თვე, წელი: w lipcu, w zeszłym roku
- od … do + dopełniacz: od poniedziałku do piątku, od dziewiątej do siedemnastej
- za + biernik – რა დროის შემდეგ: za tydzień (= ახლიდან ერთი კვირა გავა)
- na + biernik – რა ხნით: Przyjadę na tydzień (= ერთ კვირას დავრჩები)
- przez + biernik – რამდენ ხანს გრძელდებოდა: Pracowałem tam przez rok
- przed / po: przed lekcją (narzędnik), po lekcji (miejscownik)
- w ciągu + dopełniacz – რომელიმე პერიოდში: w ciągu dnia, w ciągu dwóch tygodni
ზმნები წინდებულებით
ბევრი ზმნა კონკრეტულ წინდებულთან გამოიყენება. სხვა ენებში წინდებული ზოგჯერ სხვაა ან საერთოდ არ არის – ამიტომ ღირს მთელი შესიტყვებების სწავლა.
| შესიტყვება | მაგალითი |
|---|---|
| czekać na + biernik | Czekam na autobus. |
| patrzeć na + biernik | Patrz na mnie. |
| liczyć na + biernik | Liczę na twoją pomoc. |
| zapisać się na + biernik | Zapisałam się na kurs. |
| myśleć / mówić o + miejscownik | Myślę o przyszłości. |
| prosić / pytać o + biernik | Zapytaj o cenę. |
| dziękować za + biernik | Dziękuję za zaproszenie. |
| tęsknić za + narzędnik | Tęsknię za rodziną. |
| zgadzać się z + narzędnik | Zgadzam się z tobą. |
| rozmawiać z + narzędnik o + miejscownik | Rozmawiałem z szefem o urlopie. |
| zależeć od + dopełniacz | To zależy od pogody. |
| przygotowywać się do + dopełniacz | Przygotowuję się do egzaminu. |
| grać w + biernik / na + miejscownik | Gram w szachy. Gram na gitarze. |
Z თუ ze? W თუ we?
თანხმოვანთა ზოგი ჯგუფის წინ წინდებულებს დამატებითი -e ემატება, რათა გამოთქმა გაადვილდეს: ze mną, ze szkoły, ze swoim, we wtorek, we Wrocławiu, we mnie. ნაცვალსახელებთან mnie და mną „e“-ს შემცველი ფორმები ძალიან ხშირია: ode mnie, przeze mnie, nade mną, pode mną, przede mną, beze mnie, შესიტყვებებში ze mną და we mnie კი – სავალდებულო.
ხშირი კალკები და შეცდომები წინდებულებთან
- „Czekam autobus“ – სწორია czekam na autobus.
- „Idę do poczty“ – სწორია idę na pocztę.
- „Rozmawiam po telefonie“ (რუსულიდან ან უკრაინულიდან გადმოღებული კალკა) – სწორია rozmawiam przez telefon.
- „Tęsknię po domu“ – სწორია tęsknię za domem.
- „Przyjadę za tydzień“ მნიშვნელობით „მოვალ და ერთ კვირას დავრჩები“ – სწორია przyjadę na tydzień.
- „Gram na piłkę“ – სწორია gram w piłkę (ინსტრუმენტზე ვუკრავთ „na“-თი: na pianinie).
- „Z mną“, „w mnie“ – სწორია ze mną, we mnie.
ზმნათა შესიტყვებები წინდებულებთან ხშირად ჩნდება გრამატიკულ დავალებებში – ნახეთ მაგალითები B1 გამოცდიდან.
სავარჯიშო: ჩასვით წინდებული
ჩაწერეთ სწორი წინდებული.
- Jutro idę ______ dentysty.
- Kawa ______ cukru, proszę.
- Czekamy ______ odpowiedź z urzędu.
- Pracuję ______ poniedziałku ______ piątku.
- Spotkajmy się ______ kinem o siódmej.
- Wrócę ______ godzinę.
- Rozmawialiśmy ______ wakacjach.
- Bardzo dziękuję ______ pomoc.
პასუხები
- do
- bez
- na
- od, do
- przed
- za
- o
- za
წინდებულები ის სფეროა, სადაც მშობლიური ენის გავლენა ყველაზე ხშირად ისმის. ინდივიდუალურ გაკვეთილებზე ლექტორი კალკებს აფიქსირებს და პოლონურ შესატყვისებს გაჩვენებთ – შეამოწმეთ ეს საცდელ გაკვეთილზე.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი წინდებული უნდა ვიცოდე B1 დონეზე?
პრაქტიკაში რამდენიმე ათეული, მაგრამ ყველაზე ხშირი რამდენიმე ათია: do, od, z, bez, dla, u, w, na, o, po, przy, za, przed, nad, pod, między, przez. მათით აიგებთ ყოველდღიური წინადადებების უმეტესობას.
ქვეყნების სახელებთან ყოველთვის „na“-ს ვამბობთ?
არა. ქვეყნების უმეტესობა „w“-სა და „do“-სთან გამოიყენება: w Polsce, do Gruzji. „Na“-სთან გამოიყენება რამდენიმე სახელი, მაგალითად, na Węgrzech, na Litwie, na Słowacji – ეს შესიტყვებები დასამახსოვრებელია.
როგორ დავიმახსოვრო, რომელ წინდებულს რომელი ბრუნვა სჭირდება?
ისწავლეთ მთელი გამოთქმები, მაგალითად, „bez cukru“, „z mlekiem“, „w domu“, „na pocztę“. როცა გამოთქმას ბევრჯერ გაიგონებთ, დაბოლოება „კარგად ჟღერს“ და წესზე აღარ მოგიწევთ ფიქრი.
50 წუთი მასწავლებელთან: დონის დიაგნოსტიკა და თქვენს მიზანზე მორგებული სასწავლო გეგმა.
ასევე იხილეთ
- ბრუნვებიშვიდივე ბრუნვა ერთ ადგილას: კითხვები, დაბოლოებები, წინდებულები და მაგალითები.წაკითხვა →
- გრამატიკარა გრამატიკას მოითხოვს B1, რომელი თემები ქმნის ყველაზე მეტ სირთულეს და მოკლე სავარჯიშო პასუხებით.წაკითხვა →
- გაკვეთილები 1:1თქვენ და მასწავლებელი: ტემპი, თემები და განრიგი თქვენზე მორგებული, A1-დან C2-მდე.99 PLN-დან / გაკვეთილიწაკითხვა →