Polski u lekarza – jak opisać objawy i zrozumieć lekarza
U lekarza po polsku najważniejsze są trzy rzeczy: umieć się zapisać na wizytę, opisać objawy i zrozumieć polecenia lekarza. Objawy opisujesz najczęściej konstrukcją boli mnie + nazwa części ciała (Boli mnie gardło) albo mam + objaw w bierniku (Mam gorączkę). Dodaj, od kiedy to trwa: od wczoraj, od trzech dni. Uczymy tu języka – strona nie zastępuje porady medycznej. Rozmowę z lekarzem przećwiczysz z lektorem na lekcji próbnej.
Dokąd idziesz – nazwy miejsc i osób
Zanim opiszesz problem, musisz wiedzieć, do kogo się zapisać. Te słowa usłyszysz w rejestracji i przeczytasz na drzwiach gabinetów.
| Po polsku | Co to znaczy |
|---|---|
| przychodnia | miejsce, gdzie przyjmują lekarze; tu idziesz z większością problemów |
| lekarz rodzinny, lekarz pierwszego kontaktu | lekarz, do którego idziesz najpierw |
| specjalista | lekarz jednej dziedziny: kardiolog, dermatolog, laryngolog, okulista |
| rejestracja | miejsce albo telefon, gdzie zapisujesz się na wizytę |
| gabinet | pokój, w którym przyjmuje lekarz |
| teleporada | rozmowa z lekarzem przez telefon |
| SOR (szpitalny oddział ratunkowy) | oddział szpitala dla nagłych przypadków |
| pogotowie, karetka | pomoc medyczna, która przyjeżdża do chorego |
| na NFZ / prywatnie | wizyta finansowana przez NFZ albo płatna przez pacjenta |
Jak zapisać się na wizytę
W rejestracji wystarczy kilka zdań. Powiedz, do kogo chcesz się zapisać i kiedy możesz przyjść.
- Dzień dobry, chciałbym zapisać się do lekarza rodzinnego. / Chciałabym…
- Czy jest wolny termin na dzisiaj?
- Mam skierowanie do dermatologa.
- Mogę przyjść po szesnastej.
- Czy mogę prosić o teleporadę?
- Chciałbym odwołać wizytę na czwartek.
Jak opisać objawy
Objawy opisujesz zwykle jedną z trzech konstrukcji. Każda ma inną gramatykę, dlatego warto nauczyć się ich jako całych zdań.
| Konstrukcja | Przykłady |
|---|---|
| boli mnie + mianownik | Boli mnie głowa / brzuch / gardło / ząb. Bolą mnie plecy / nogi. (liczba mnoga → bolą) |
| mam + biernik | Mam gorączkę, kaszel, katar, biegunkę, wysypkę. |
| jest mi / czuję się | Jest mi niedobrze. Jest mi zimno. Źle się czuję. |
| inne częste zdania | Kręci mi się w głowie. Swędzi mnie skóra. Wymiotuję. Kaszlę w nocy. |
Do opisu dodaj czas i nasilenie – lekarz prawie zawsze o to zapyta:
- od rana, od wczoraj, od tygodnia, od trzech dni (po od – dopełniacz);
- trochę, bardzo, coraz bardziej, cały czas, czasami, głównie w nocy;
- Jestem uczulony na penicylinę. / Jestem uczulona na orzechy.
- Biorę leki na ciśnienie. / Nie biorę żadnych leków.
Boli mnie głowa. → czas przeszły: Bolała mnie głowa.
Boli mnie ząb. → Bolał mnie ząb.
Boli mnie ucho. → Bolało mnie ucho.
Czasownik zgadza się z tym, co boli – nie z osobą, która mówi.
Co mówi lekarz – polecenia i pytania
Lekarz mówi szybko i używa form grzecznościowych. Poniższe zdania to te, które usłyszysz w gabinecie najczęściej.
| Lekarz mówi | Co to znaczy |
|---|---|
| Co panu / pani dolega? | Jaki masz problem ze zdrowiem? |
| Od kiedy ma pan te objawy? | Jak długo to trwa? |
| Proszę się rozebrać do pasa. | Zdejmij ubranie z górnej części ciała. |
| Proszę głęboko oddychać. | Oddychaj mocno i powoli. |
| Proszę otworzyć usta i powiedzieć „a”. | Lekarz chce zobaczyć gardło. |
| Czy przyjmuje pani jakieś leki? | Czy bierzesz lekarstwa? |
| Wypiszę receptę. | Dostaniesz receptę na lek. |
| Dam skierowanie na badanie krwi. | Musisz zrobić badanie w laboratorium. |
| Wystawię zwolnienie lekarskie. | Dostaniesz zwolnienie z pracy (potocznie L4). |
| Proszę przyjść na kontrolę za tydzień. | Wróć na kolejną wizytę za tydzień. |
Dialog 1: w gabinecie lekarza rodzinnego
Lekarka: Dzień dobry. Co panu dolega?
Pacjent: Dzień dobry. Od trzech dni boli mnie gardło i mam gorączkę.
Lekarka: Jaka była najwyższa temperatura?
Pacjent: Wczoraj wieczorem trzydzieści osiem i pół.
Lekarka: Ma pan kaszel albo katar?
Pacjent: Katar tak, kaszlu nie mam.
Lekarka: Czy jest pan na coś uczulony?
Pacjent: Nie, na nic.
Lekarka: Dobrze. Proszę otworzyć usta… Wypiszę receptę. Potrzebuje pan zwolnienia lekarskiego?
Pacjent: Tak, poproszę. Jak mam brać ten lek?
Lekarka: Dwa razy dziennie, po jedzeniu. Wszystko jest też na recepcie.
Zwróć uwagę na kaszlu nie mam – po przeczeniu rzeczownik przechodzi do dopełniacza: mam kaszel, ale nie mam kaszlu.
Dialog 2: zapisy przez telefon
Rejestratorka: Przychodnia, słucham.
Pacjentka: Dzień dobry. Chciałabym zapisać się do lekarza rodzinnego.
Rejestratorka: Poproszę PESEL.
Pacjentka: Już podaję… Czy jest możliwa wizyta jeszcze dzisiaj?
Rejestratorka: Dzisiaj mogę zaproponować teleporadę o czternastej albo wizytę jutro o dziewiątej.
Pacjentka: Wolę wizytę jutro o dziewiątej.
Rejestratorka: Dobrze, zapisuję. Proszę przyjść dziesięć minut wcześniej.
Błędy, które mogą zmylić lekarza
Najczęstsze błędy wynikają z dosłownego tłumaczenia z języka ojczystego. Lekarz zwykle zrozumie, ale poprawna forma pozwala oszczędzić czas i uniknąć nieporozumień.
| Zamiast | Powiedz | Dlaczego |
|---|---|---|
| Ja boli głowa. | Boli mnie głowa. | osoba stoi w bierniku: mnie |
| Boli mnie plecy. | Bolą mnie plecy. | plecy to liczba mnoga |
| Mam temperatura. | Mam gorączkę. / Mam temperaturę. | po mam – biernik |
| Proszę o przepis na lek. | Proszę o receptę. | przepis to instrukcja gotowania albo prawo; dokument od lekarza to recepta |
| Jestem chory od trzy dni. | Jestem chory od trzech dni. | po od – dopełniacz |
Ważne: w nagłym stanie zagrożenia życia dzwoń na numer alarmowy. Do takiej rozmowy przygotuj wcześniej dwa zdania: swój adres i jedno zdanie o tym, co się stało.
Po wizycie
Po wizycie zwykle idziesz do apteki – słownictwo z recepty i ulotki znajdziesz w poradniku Polski w aptece i w sklepie. Jeśli pracujesz w opiece lub ochronie zdrowia, zajrzyj do słownictwa w opiece i medycynie. Rozmowy u lekarza najlepiej przećwiczyć na żywo – dobrze sprawdza się w tym klub konwersacji. Wolisz zacząć indywidualnie? Na lekcji próbnej lektor przećwiczy z Tobą wizytę w gabinecie.
Najczęstsze pytania
Jak po polsku powiedzieć, że coś boli od dawna?
Użyj od z dopełniaczem: Boli mnie kolano od miesiąca albo od dłuższego czasu. Możesz też dodać: coraz bardziej.
Co znaczy „L4”?
To potoczna nazwa zwolnienia lekarskiego, czyli dokumentu, który potwierdza, że z powodu choroby nie możesz pracować.
Czy mogę przyjść do lekarza z osobą, która mi przetłumaczy?
Zwykle tak – zapytaj w rejestracji. Nawet wtedy warto znać po polsku podstawowe zdania o objawach i alergiach.
Jak powiedzieć lekarzowi, że nie rozumiesz jego zaleceń?
Powiedz: Przepraszam, czy może pani to powtórzyć prostszymi słowami? albo Czy może pan zapisać, jak brać ten lek?
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 lutego 2025 r. w sprawie egzaminów z języka polskiego jako obcego, Dz.U. 2025 poz. 217 – załącznik nr 1, część II, poziom B1, katalog tematyczny: zdrowie (wizyta u lekarza, apteka)
50 minut z lektorem: diagnoza poziomu i plan nauki dopasowany do Twojego celu.
Zobacz też
- Apteka i sklepLek bez recepty, dawkowanie, zakupy na wagę i przy kasie – zwroty i dialogi.Czytaj →
- KonwersacjeCztery spotkania w miesiącu w małej grupie: mówisz dużo, o sprawach z życia w Polsce.149 zł / mies.Czytaj →
- Słownictwo w opieceOkoło 70 haseł: zrozumiesz podopiecznego i zalecenia lekarza, a w nagłej sytuacji wezwiesz pomoc.Czytaj →