Czy szkoła prowadzi kurs polskiego medycznego dla opiekunek?

Nie prowadzimy osobnego kursu medycznego. Słownictwo z tej strony możesz ćwiczyć na lekcjach indywidualnych, na których program dopasowujemy do Twojej pracy, a swobodę w rozmowie – na konwersacjach.

Jak po polsku zapytać podopiecznego, co go boli?

Zapytaj: Co pana boli? albo Co panią boli? Odpowiedź brzmi zwykle: Boli mnie… + część ciała, np. Boli mnie brzuch.

Co znaczy „na czczo”?

„Na czczo” znaczy: przed pierwszym posiłkiem, gdy żołądek jest pusty. Tak podaje się niektóre leki i tak mierzy się poziom cukru rano – zgodnie z zaleceniem lekarza.

Jak przeczytać na głos wynik ciśnienia?

Wynik 140/90 czyta się sto czterdzieści na dziewięćdziesiąt. Puls podaje się osobno: tętno siedemdziesiąt dwa.

Polski dla opiekunki – słownictwo w opiece nad osobą starszą i medycynie

Komu przyda się ten słowniczek

Słowniczek jest dla opiekunek i opiekunów osób starszych i chorych, pracowników domów opieki, sanitariuszy i wszystkich, którzy rozmawiają po polsku z podopiecznym, jego rodziną, pielęgniarką albo lekarzem. To jeden z materiałów do kursów polskiego w pracy. Jeśli jesteś lekarzem albo lekarką i chcesz pracować w Polsce, sprawdź wymóg B1 dla lekarzy z trybu uproszczonego.

Ważne: to słowniczek językowy, a nie poradnik medyczny. O lekach, dawkach i leczeniu zawsze decyduje lekarz – Twoim zadaniem jest dobrze zrozumieć jego zalecenia i jasno przekazać, co się dzieje z podopiecznym.

Ciało i dolegliwości

Te słowa są potrzebne, gdy podopieczny mówi, co go boli, i gdy przekazujesz to rodzinie albo lekarzowi. Najprostsza konstrukcja to Boli mnie… + mianownik: Boli mnie głowa, Bolą mnie nogi.

Ciało i dolegliwości
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
głowa, szyja, plecy, brzuch	części ciała, o które najczęściej pytasz: Co pana boli?
ręka, noga, kolano, biodro	kończyny i stawy – ważne przy upadkach
ból	silny ból, lekki ból, ból od rana
gorączka, temperatura	podwyższona temperatura ciała; Ma gorączkę, trzydzieści osiem i pół.
ciśnienie (wysokie, niskie)	ciśnienie krwi, mierzone ciśnieniomierzem
cukier	potocznie: poziom cukru we krwi, mierzony glukometrem
zawroty głowy	„kręci mi się w głowie”
duszność	trudno oddychać, „brakuje powietrza”
kaszel, katar	objawy przeziębienia
nudności, wymioty	„niedobrze mi”; zwracanie jedzenia
biegunka, zaparcie	bardzo częsty, luźny stolec; brak stolca przez kilka dni
obrzęk	opuchlizna, np. spuchnięte nogi
odleżyna	rana na skórze od długiego leżenia w jednej pozycji
rana, siniak, otarcie	skaleczenie; niebieskie miejsce po uderzeniu; zdarta skóra
upadek	Pani upadła w łazience.
splątanie, dezorientacja	podopieczny nie wie, gdzie jest, albo mówi bez sensu

Codzienna opieka

Czasowniki z tej tabeli opisują Twój dzień pracy. Mów podopiecznemu, co zaraz zrobisz – to daje poczucie bezpieczeństwa: Teraz pomogę pani usiąść.

Czynności opiekuńcze
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
toaleta poranna, wieczorna	mycie rano i wieczorem
umyć, wykąpać	Umyję panu plecy. Dziś wykąpiemy się pod prysznicem.
przebrać, ubrać się	zmienić ubranie; włożyć ubranie
zmienić pieluchomajtki	zmienić majtki chłonne dla osób z nietrzymaniem moczu
nietrzymanie moczu	podopieczny nie kontroluje oddawania moczu
karmić, podać jedzenie	pomagać przy jedzeniu
pić, nawodnić	pilnować, żeby podopieczny pił; Wypił dziś mało wody.
zmienić pozycję, obrócić na bok	regularna zmiana pozycji chroni przed odleżynami
posadzić, pomóc wstać	Proszę się trzymać mojej ręki, wstajemy.
przenieść na wózek	przesadzić z łóżka na wózek
spacer	Po obiedzie pójdziemy na krótki spacer.
ogolić, uczesać, obciąć paznokcie	codzienna higiena
posmarować kremem	pielęgnacja skóry
zmierzyć ciśnienie, temperaturę, cukier	pomiary, które zapisujesz w zeszycie
zeszyt pomiarów, notatki	miejsce, gdzie zapisujesz pomiary, leki i ważne zdarzenia

Leki i dawkowanie

Przy lekach najważniejsze są pory dnia i sposób podania – zapisuj zalecenia i w razie wątpliwości pytaj rodzinę, pielęgniarkę albo farmaceutę.

Leki
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
lek, lekarstwo	to samo – środek do leczenia
tabletka, kapsułka	lek do połknięcia
krople, syrop, maść	lek w płynie liczony w kroplach; gęsty płyn; lek do smarowania
zastrzyk	lek podawany igłą
dawka	ile leku podać naraz; jedna tabletka dwa razy dziennie
rano, w południe, wieczorem, przed snem	pory podawania leków
na czczo	przed jedzeniem, gdy żołądek jest pusty
po jedzeniu, w trakcie jedzenia	kiedy podać lek względem posiłku
pojemnik na leki (potocznie: kasetka)	pudełko z przegródkami na dni i pory
recepta, e-recepta	zlecenie lekarza na lek; elektroniczna recepta z kodem
apteka, farmaceuta	miejsce, gdzie kupujesz leki; osoba, która je wydaje
skutki uboczne	niechciane objawy po leku – zgłaszasz je lekarzowi albo rodzinie

Sprzęt

Nazwy sprzętu przydają się w rozmowie z rodziną i przy zamawianiu potrzebnych rzeczy.

Sprzęt opiekuńczy
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
łóżko rehabilitacyjne	łóżko z regulacją wysokości i oparcia
materac przeciwodleżynowy	materac, który zmniejsza ryzyko odleżyn
wózek inwalidzki	wózek dla osoby, która nie chodzi
balkonik, kule, laska	rzeczy, które pomagają chodzić
podnośnik	urządzenie do przenoszenia osoby leżącej
basen, kaczka	naczynie do oddania stolca albo moczu w łóżku
krzesło toaletowe	krzesło z sedesem przy łóżku
podkład	chłonna mata na łóżko
ciśnieniomierz, glukometr, termometr	do mierzenia ciśnienia, cukru, temperatury
poręcz, uchwyt	do przytrzymania się w łazience i na korytarzu

Ludzie i miejsca w opiece zdrowotnej

Te słowa pomogą Ci zrozumieć, z kim rozmawiasz i gdzie trzeba coś załatwić. Jak rozmawiać w gabinecie, przeczytasz w poradniku o wizycie u lekarza.

Opieka zdrowotna
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
podopieczny, podopieczna	osoba, którą się opiekujesz
lekarz rodzinny, przychodnia	lekarz pierwszego kontaktu; miejsce, gdzie przyjmuje
pielęgniarka środowiskowa	pielęgniarka, która przychodzi do domu pacjenta
wizyta domowa	lekarz albo pielęgniarka przychodzi do domu
skierowanie	dokument od lekarza na badanie albo do specjalisty
szpitalny oddział ratunkowy (SOR)	część szpitala dla nagłych przypadków
pogotowie, karetka	służba ratunkowa; samochód, który przyjeżdża do chorego
wypis ze szpitala	dokument z zaleceniami po pobycie w szpitalu

Nagłe sytuacje

W nagłej sytuacji dzwonisz pod numer alarmowy – dyspozytor zada Ci kilka pytań, a Ty musisz krótko odpowiedzieć. Te zwroty ćwicz na głos, zanim będą potrzebne.

Zwroty w nagłej sytuacji
Zwrot	Kiedy używać
Proszę przysłać karetkę.	pierwsze zdanie w rozmowie z dyspozytorem
Pani upadła i nie może wstać.	po upadku
Pan stracił przytomność.	podopieczny nie reaguje
Nie oddycha. / Oddycha z trudem.	odpowiedź na pytanie o oddech
Ma silny ból w klatce piersiowej.	opis bólu
Nie mówi wyraźnie, ma opadnięty kącik ust.	opis objawów, które widzisz
Adres to…, mieszkanie numer…, piętro…	dokładny adres – miej go zapisany przy telefonie
Jestem opiekunką, nie mówię dobrze po polsku.	dyspozytor wie wtedy, że ma mówić wolniej i prościej

Dialogi z opieki

Trzy dialogi pokazują słowa ze słowniczka w rozmowie z podopiecznym, z rodziną i z numerem alarmowym. Przeczytaj je na głos i zmień objawy, leki albo godziny. Jak rozmawiać z przełożonym albo rodziną podopiecznego o grafiku czy wolnym dniu, podpowiadamy w zwrotach na każdy dzień pracy.

Poranna toaleta

– Dzień dobry, pani Zofio. Jak się pani spało?
– Źle, bolały mnie plecy.
– Przykro mi. Teraz pomogę pani usiąść, a potem umyjemy się w łazience.
– Dobrze, ale powoli.
– Oczywiście. Proszę się trzymać mojej ręki.

Rozmowa z rodziną o lekach

– Czy mama wzięła rano leki?
– Tak, wszystkie z kasetki, po śniadaniu. Ciśnienie było sto czterdzieści na dziewięćdziesiąt.
– A cukier?
– Sto dwadzieścia, na czczo. Zapisałam w zeszycie.
– Dziękuję. Lekarz przyjdzie w czwartek.

Wezwanie pomocy

– Numer alarmowy, słucham.
– Dzień dobry, proszę przysłać karetkę. Starszy pan upadł i nie może wstać.
– Czy jest przytomny?
– Tak, mówi, ale bardzo boli go biodro.
– Jaki jest adres?
– Ulica Lipowa siedem, mieszkanie dwanaście, drugie piętro.
– Proszę go nie podnosić. Karetka już jedzie.

Na lekcji próbnej przećwiczysz z lektorem rozmowę z dyspozytorem numeru alarmowego – tak, żeby w nagłej sytuacji potrzebne słowa przyszły same.

Słownictwo w opiece i medycynie – porozumiesz się z podopiecznym, rodziną i lekarzem