Certyfikat znajomości polskiego bez egzaminu

Kto może dostać certyfikat bez egzaminu

Certyfikat bez egzaminu jest przeznaczony dla osób, które mają już dokument potwierdzający ukończenie nauki w języku polskim. Ustawa o języku polskim (art. 11a ust. 4) wymienia zamkniętą listę podstaw – obejmuje ona stopień doktora, studia, określone rodzaje szkół i inne formy nauczania. Przed złożeniem wniosku sprawdź w tekście ustawy, czy Twój dyplom lub świadectwo mieści się w tej liście. Jeśli nie – droga do certyfikatu prowadzi przez egzamin państwowy.

Na jakim poziomie wydaje się certyfikat

Poziom certyfikatu wydanego bez egzaminu zależy od tego, jaką naukę masz za sobą. Obecne zasady obowiązują od 9 czerwca 2026 roku – weszły w życie 14 dni po ogłoszeniu nowelizacji ustawy (ogłoszonej 25 maja 2026 roku).

Certyfikat wydany bez egzaminu to certyfikat Państwowej Komisji – ten sam rodzaj dokumentu, który dostaje się po zdanym egzaminie, tylko wydany na podstawie dyplomu lub świadectwa.

Jak złożyć wniosek

Wniosek o certyfikat bez egzaminu składa się do Państwowej Komisji za pośrednictwem Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA). Przygotuj się w trzech krokach:

1. Sprawdź podstawę. Ustal, który punkt art. 11a ust. 4 ustawy o języku polskim pasuje do Twojego dyplomu lub świadectwa, i na tej podstawie odczytaj poziom z tabeli powyżej.
2. Przygotuj dokumenty. Dane osobowe i dokument potwierdzający ukończenie nauki. Aktualny formularz i listę załączników sprawdź na stronie NAWA albo Państwowej Komisji przed wysłaniem.
3. Wnieś opłatę za certyfikat. Do 31 grudnia 2026 roku opłata za wydanie certyfikatu bez egzaminu wynosi równowartość 20 €, a od 1 stycznia 2027 roku – 100 zł.

Uwaga: procedurę zmienia nowelizacja obowiązująca od 1 stycznia 2027 roku – od tego dnia NAWA przejmuje szerszą obsługę wniosków i opłat. Zobacz, co jeszcze się zmienia.

Kiedy certyfikat bez egzaminu się przydaje

Certyfikat bez egzaminu przydaje się wtedy, gdy instytucja prosi o certyfikat określonego poziomu, a Ty masz dyplom, który ten poziom potwierdza. Przykłady sytuacji, w których warto sprawdzić tę drogę:

• Absolwent studiów pierwszego stopnia chce kontynuować naukę na studiach po polsku, a uczelnia wymaga co najmniej B2 – sprawdź, na czym polega wymóg B2 na studiach.
• Absolwent studiów magisterskich potrzebuje dla pracodawcy dokumentu potwierdzającego wysoki poziom polskiego – przeczytaj, co potwierdza poziom C1.
• Osoba po szkole z polskim językiem nauczania za granicą chce mieć jeden, powszechnie uznawany dokument zamiast świadectwa wydanego w innym systemie.

Pamiętaj, że w niektórych sprawach urząd przyjmuje bezpośrednio świadectwo szkoły albo dyplom studiów – wtedy certyfikat nie jest konieczny. Jakie dokumenty są przyjmowane w sprawach pobytowych i przy obywatelstwie, przeczytasz w poradniku o języku polskim w sprawach pobytu i obywatelstwa.

Przykłady: jaki poziom dostaniesz

Poniższe przykłady pokazują, jak odczytać tabelę poziomów w typowych sytuacjach. Zakładamy w nich, że ukończona nauka mieści się w liście z art. 11a ust. 4 ustawy.

Certyfikat bez egzaminu czy egzamin – porównanie

Obie drogi kończą się certyfikatem Państwowej Komisji, ale różnią się tym, co musisz zrobić i na jakim poziomie dostaniesz dokument.

Gdy certyfikat bez egzaminu nie wchodzi w grę

Jeśli polskiego uczysz się na kursach, z lektorem albo samodzielnie, certyfikat zdobędziesz tylko przez egzamin. Jeśli Twoje studia były prowadzone w innym języku niż polski, przed złożeniem wniosku sprawdź warunki w ustawie. Gdy certyfikat bez egzaminu Ci nie przysługuje, zacznij od testu poziomującego, żeby ocenić, ile dzieli Cię od wymaganego poziomu, a potem zaplanuj sesję egzaminacyjną. Na lekcji próbnej pomożemy wybrać termin, na który realnie zdążysz.