ცოდნის ცენტრი

Mianownik – პირველი ბრუნვა (kto? co?)

მოკლედ

Mianownik პოლონურის პირველი ბრუნვაა (ქართული სახელობითის მსგავსი) და პასუხობს კითხვებს kto? co? (ვინ? რა?). mianownik-ში დგას წინადადების ქვემდებარე – პირი ან საგანი, რომელიც რასმე აკეთებს: Mój brat pracuje w Gdańsku. ეს ასევე ფორმაა, რომელსაც ლექსიკონში ნახავთ, და ფორმა სიტყვების to jest / to są შემდეგ. mianownik-ის ყველაზე რთული ნაწილი მამაკაცთა მრავლობითი რიცხვია: student – studenci, Polak – Polacy. საცდელ გაკვეთილზე შევამოწმებთ, მოგდით თუ არა ეს ფორმები უკვე დაუფიქრებლად.

როდის ვიყენებთ mianownik-ს

Mianownik-ს უპირველესად ქვემდებარისთვის ვიყენებთ, ანუ იმისთვის, ვინც მოქმედებს ან ვისზეც ვლაპარაკობთ. Mianownik ამოსავალი წერტილია ყველა სხვა ბრუნვისთვის, რომლებიც აღწერილია ბრუნვების შპარგალკაში.

წინადადების ქვემდებარე: Anna czyta książkę. Pociąg się spóźnia. Dzieci śpią.
პირებისა და საგნების წარდგენა: To jest mój mąż. To są moje dokumenty. To jest nowy telefon.
სახელი და გვარი: Nazywam się Olga Kowalenko. Mam na imię Rahul.
ქვემდებარის აღწერა ზედსართავით: Mieszkanie jest małe, ale ładne. Ta zupa jest bardzo dobra.
სიტყვა „jako“-ს შემდეგ, როცა ქვემდებარეზე ვლაპარაკობთ: Pracuję jako kierowca. Pracuje jako kucharka.
წარწერები, სიები, სათაურები და განცხადებები: Apteka, Wyjście, Kasa nieczynna.

დამხმარე კითხვები: kto? co?

პირებსა და ცხოველებზე ვეკითხებით kto? (ვინ?), საგნებსა და მოვლენებზე – co? (რა?). დასვით კითხვა ზმნასთან: Kto czyta? – Anna. Co się spóźnia? – Pociąg. სიტყვა, რომელიც ამ კითხვას პასუხობს, mianownik-შია.

ყურადღება: co? biernik-ის კითხვაცაა (Co czytasz? – Książkę.). განსხვავება ასეთია: mianownik-ში ვეკითხებით იმას, ვინც მოქმედებს, biernik-ში კი – იმას, რასაც მოქმედება ეხება.

მხოლობითი რიცხვის mianownik – როგორ ამოვიცნოთ სქესი

მხოლობითი რიცხვის mianownik-ს ცალკე დასასწავლი დაბოლოებები არ აქვს – ის ლექსიკონური ფორმაა. მისი დაბოლოება კი სქესზე მიანიშნებს, ხოლო სქესზეა დამოკიდებული ყველა სხვა ბრუნვა.

არსებითი სახელის სქესი mianownik-ის დაბოლოების მიხედვით
დაბოლოება	სქესი	მაგალითები	გამონაკლისები
თანხმოვანი	უმეტესად მამრობითი	dom, stół, telefon, lekarz, kot	მდედრობითი: noc, rzecz, twarz, miłość, wiadomość
-a	უმეტესად მდედრობითი	mama, kawa, praca, ulica	მამრობითი: mężczyzna, kierowca, kolega, tata, dentysta
-i	მდედრობითი (რამდენიმე სიტყვა)	pani, gospodyni	–
-o, -e, -ę	საშუალო	okno, mleko, morze, mieszkanie, imię, zwierzę	მამრობითი გვარები: Kościuszko, Fredro
-um	საშუალო	muzeum, centrum, liceum	მამრობითი: album

დეტალებსა და მეტ გამონაკლისს ნახავთ გვერდზე არსებითი სახელების სქესის შესახებ. ქართულს გრამატიკული სქესი არ აქვს, ამიტომ სიტყვის სქესი პოლონურში თავიდანვე სიტყვასთან ერთად უნდა ისწავლოთ.

ზედსართავი და ნაცვალსახელი mianownik-ში

ზედსართავსა და ნაცვალსახელს mianownik-ში იგივე სქესი და რიცხვი აქვს, რაც არსებით სახელს. მრავლობით რიცხვში ორი ფორმა აქვს: მამაკაცთა (მამაკაცებისთვის) და ყველა დანარჩენის.

ზედსართავისა და ნაცვალსახელის ფორმები mianownik-ში
	მამრობითი	მდედრობითი	საშუალო	მრავლობითი – მამაკაცები	მრავლობითი – დანარჩენი
ზედსართავი	nowy	nowa	nowe	nowi	nowe
მიმითითებელი ნაცვალსახელი	ten	ta	to	ci	te
კუთვნილებითი ნაცვალსახელი	mój	moja	moje	moi	moje
მაგალითი	ten nowy lekarz	ta nowa lekarka	to nowe biuro	ci nowi lekarze	te nowe lekarki

ზედსართავის მამაკაცთა ფორმაში ფუძის ბოლო თანხმოვანი ხშირად იცვლება:

dobry – dobrzy, stary – starzy (r → rz)
wysoki – wysocy, polski – polscy (k → c)
drogi – drodzy (g → dz)
młody – młodzi, bogaty – bogaci, mały – mali, zadowolony – zadowoleni

მრავლობითი რიცხვის mianownik – მთავარი წესები

მრავლობით რიცხვში mianownik-ს სხვადასხვა დაბოლოება აქვს მამაკაცებისთვის და ყველა დანარჩენი არსებითი სახელისთვის. ცხრილში ყველაზე გავრცელებული ნიმუშებია; სრული აღწერა გამონაკლისებით იხილეთ გვერდზე მრავლობითი რიცხვი.

მრავლობითი რიცხვის mianownik
ჯგუფი	დაბოლოება	მაგალითები
მამაკაცები	-i, -y (თანხმოვნის ცვლილებით)	student – studenci, sąsiad – sąsiedzi, Polak – Polacy, kolega – koledzy
მამაკაცები	-e	lekarz – lekarze, nauczyciel – nauczyciele
მამაკაცები	-owie	pan – panowie, syn – synowie, ojciec – ojcowie
მამრობითი საგნები და ცხოველები, მდედრობითი	-y / -i (k, g-ს შემდეგ)	dom – domy, kot – koty, kawa – kawy, bank – banki, noga – nogi
მამრობითი და მდედრობითი რბილი დაბოლოებით	-e	klucz – klucze, pokój – pokoje, ulica – ulice, noc – noce
საშუალო	-a	okno – okna, miasto – miasta, mieszkanie – mieszkania, muzeum – muzea

„To jest lekarz“ თუ „jestem lekarzem“?

Mianownik დგას to jest / to są-ს შემდეგ, ხოლო მხოლოდ ზმნა być-ის შემდეგ არსებით სახელთან narzędnik დგას (ქართული მოქმედებითის მსგავსი ბრუნვა). ეს A1–A2 დონის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მახეა.

Mianownik და narzędnik „być“-ის შემდეგ
Mianownik	Narzędnik
To jest lekarz.	On jest lekarzem.
To jest moja siostra.	Ona jest moją siostrą.
Mój brat to dobry kierowca.	Mój brat jest dobrym kierowcą.
On jest wysoki. (მხოლოდ ზედსართავი)	On jest wysokim mężczyzną. (ზედსართავი + არსებითი სახელი)

მეტ მაგალითს narzędnik-ით იხილავთ გვერდზე narzędnik.

Mianownik სიტყვების „jako“, „niż“ და „jak“ შემდეგ

Mianownik პრაქტიკულად არ უკავშირდება წინდებულებს – ისევე, როგორც wołacz. სამაგიეროდ, ის ჩნდება სიტყვების jako, niż და jak შემდეგ (ეს წინდებულები არ არის), როცა ქვემდებარეს ვადარებთ ან ვახასიათებთ:

Pracuję jako opiekunka.
Mój brat jest wyższy niż ja.
Jesteś głodny jak wilk.

წინადადებების მაგალითები

Kto to jest? – To jest nasz nowy kolega, Tomasz.
Co to jest? – To jest formularz do urzędu.
Moi rodzice mieszkają w Kijowie.
Te buty są za małe.
Nasi sąsiedzi są bardzo mili.
Autobus numer 15 jedzie na dworzec.
Ci panowie czekają na lekarza.

სად ცდებიან მოსწავლეები ყველაზე ხშირად

„Ja jestem student“ – სწორია jestem studentem ან to jest student.
„Moja kolega“ – სწორია mój kolega: არსებითი სახელი -a-თი სრულდება, მაგრამ მამაკაცს აღნიშნავს, ამიტომ მამრობითი სქესისაა.
„Studenty“, „Polaki“ – სწორია studenci, Polacy. ფორმა „Polaki“ ზრდილობის დარღვევად ჟღერს.
„Te panowie“ – სწორია ci panowie; მამაკაცებისთვის ნაცვალსახელს მამაკაცთა ფორმა აქვს.
„Moje dzieci jest w szkole“ – სწორია moje dzieci są w szkole; მრავლობით რიცხვში მდგომი ქვემდებარის შემდეგ ზმნაც მრავლობით რიცხვშია.
ქვემდებარის გამოტოვება შეცდომა არ არის: Pracuję w biurze უფრო ბუნებრივად ჟღერს, ვიდრე Ja pracuję w biurze, რადგან ზმნის დაბოლოება უკვე გვეუბნება, ვინ მოქმედებს.

მოკლე სავარჯიშო: მრავლობითი რიცხვი

ჩაწერეთ ფრჩხილებში მოცემული სიტყვა მრავლობითი რიცხვის mianownik-ში.

Na kursie są ______ (student) z pięciu krajów.
W mieszkaniu są dwa ______ (pokój).
Moi ______ (sąsiad) pracują w szpitalu.
Te ______ (książka) są bardzo drogie.
Ci ______ (pan) są z Gruzji.
Nowi ______ (lekarz) zaczynają pracę w poniedziałek.

პასუხები

studenci
pokoje
sąsiedzi
książki
panowie
lekarze

მამაკაცთა მრავლობითი სირთულეს B1 დონეზეც კი ქმნის. ინდივიდუალურ გაკვეთილებზე მას საუბარში ვვარჯიშობთ, თქვენი ცხოვრებიდან აღებულ წინადადებებზე – დაიწყეთ საცდელი გაკვეთილით.

ხშირად დასმული კითხვები

რით განსხვავდება mianownik biernik-ისგან?

Mianownik ქვემდებარეა – ის, ვინც მოქმედებს (Anna czyta). Biernik პირდაპირი დამატებაა – ის, რასაც მოქმედება ეხება (czytam książkę). მდედრობითი სქესის არსებითი სახელებისთვის განსხვავება მკაფიოა: kawa (mianownik), kawę (biernik).

პოლონურ წინადადებაში ქვემდებარე ყოველთვის mianownik-ში უნდა იყოს?

არა. ქვემდებარე ხშირად გამოტოვებულია, რადგან ზმნის დაბოლოება პირს აჩვენებს: „Idę do domu“. არის ქვემდებარის გარეშე წინადადებებიც, მაგალითად, „Jest zimno“ ან „Trzeba iść“.

რატომ არის „kolega“ მამრობითი სქესის, თუ -a-თი სრულდება?

მამაკაცების აღმნიშვნელი არსებითი სახელები, როგორიცაა kolega, kierowca ან mężczyzna, მამრობითი სქესისაა, თუმცა -a-თი სრულდება. ამიტომ ვამბობთ: mój kolega, ten kierowca.

როგორ ვილაპარაკოთ ქალებისა და მამაკაცების ერთობლივ ჯგუფზე?

თუ ჯგუფში ერთი მამაკაცი მაინც არის, ვიყენებთ მამაკაცთა ფორმებს: oni, ci, moi, nowi studenci. ფორმებს one, te, moje მხოლოდ მაშინ ვიყენებთ, როცა ჯგუფში მამაკაცები არ არიან.

შეამოწმეთ თქვენი დონე საცდელ გაკვეთილზე

50 წუთი მასწავლებელთან: დონის დიაგნოსტიკა და თქვენს მიზანზე მორგებული სასწავლო გეგმა.

საცდელი გაკვეთილის დაჯავშნა მოგვწერეთ WhatsApp-ზე