Co na budowie znaczy „kubik”?

„Kubik” to potoczna nazwa metra sześciennego (m³). Mówi się tak głównie o betonie, ziemi i piasku: Zamówiłem cztery kubiki betonu.

Jak po polsku nazywa się płyta do ścianek działowych?

To płyta gipsowo-kartonowa, potocznie płyta g-k albo karton-gips. Montuje się ją na metalowych profilach.

Jak zwracać się do majstra na budowie?

Najbezpieczniej: panie + imię w wołaczu (Panie Piotrze) albo potocznie szefie. Na „ty” przechodź dopiero wtedy, gdy majster sam to zaproponuje.

Słownictwo budowlane po polsku – zrozum majstra, narzędzia i zasady BHP

Jak uczyć się słów z budowy

Ucz się słów razem z czasownikiem, z którym je usłyszysz: podaj kielnię, przywieź worek cementu, wejdź na rusztowanie. W nawiasach podajemy potoczne nazwy – na budowie usłyszysz je częściej niż oficjalne. To jeden z materiałów do kursów polskiego w pracy – uzupełnia kurs polskiego dla pracowników budowlanych. Zwroty, które przydadzą się w każdej pracy, znajdziesz w rozmówkach do pracy.

Ludzie i miejsca na budowie

Zacznij od tego, kto jest kim – od tego zależy, kogo słuchasz i do kogo zgłaszasz problem.

Ludzie i miejsca
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
kierownik budowy	osoba, która odpowiada za całą budowę
majster	osoba, która rozdziela pracę i sprawdza ekipy na miejscu
brygadzista	szef jednej ekipy (brygady)
ekipa, brygada	grupa pracowników, która pracuje razem
inwestor	osoba albo firma, która płaci za budowę
podwykonawca	firma, która wykonuje część prac dla głównej firmy
plac budowy	cały teren budowy
zaplecze, kontener socjalny	miejsce na przebranie się, jedzenie i odpoczynek
wykop	dół w ziemi, np. pod fundamenty
fundament, strop, ściana nośna	podstawa budynku; „sufit” między piętrami; ściana, która trzyma budynek
parter, piętro, poddasze	poziom przy ziemi, wyższy poziom, część pod dachem

Narzędzia

Nazwy narzędzi usłyszysz najczęściej w prośbie: Podaj mi… – po niej rzeczownik stoi w bierniku.

Narzędzia na budowie
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
młotek, młot	mały i duży młotek do wbijania i kucia
kielnia	narzędzie do nakładania zaprawy przy murowaniu
paca	płaskie narzędzie do tynku, kleju i gładzi
poziomica	narzędzie do sprawdzania, czy coś jest prosto (w poziomie i w pionie)
miara (potocznie: metrówka)	taśma albo składany przyrząd do mierzenia
sznurek murarski, pion	sznurek do równego murowania; ciężarek do sprawdzania pionu
wiertarka, wkrętarka	narzędzie do wiercenia otworów; narzędzie do wkręcania wkrętów
młotowiertarka	wiertarka do betonu, która jednocześnie „kuje”
szlifierka kątowa (potocznie: flex)	ręczna maszyna do cięcia i szlifowania
piła, pilarka	narzędzie do cięcia drewna albo innych materiałów
łopata, taczka, kilof	do kopania i nabierania; wózek z jednym kołem; do rozbijania twardej ziemi
betoniarka, mieszadło	maszyna do mieszania betonu; końcówka do wiertarki do mieszania kleju i zaprawy
wiadro, kastra	pojemnik na wodę; duży płaski pojemnik do zaprawy

Materiały

Materiały zwykle liczy się w workach, paletach, sztukach i metrach – dlatego obok nazwy warto od razu uczyć się, jak się je zamawia.

Materiały budowlane
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
cement, piasek, żwir	podstawowe składniki zaprawy i betonu
zaprawa	masa, którą łączy się cegły albo pustaki
beton (potocznie: „gruszka” to betonowóz)	masa, która twardnieje; wylewa się ją do szalunku
cegła, pustak, bloczek	elementy do murowania ścian
pręty zbrojeniowe, siatka (potocznie: zbrojenie)	stal, która wzmacnia beton
szalunek	forma z desek albo płyt, do której leje się beton
płyta gipsowo-kartonowa (potocznie: g-k, karton-gips)	płyta do ścian działowych i sufitów podwieszanych
profil	metalowa listwa, do której przykręca się płyty g-k
tynk, gładź, szpachla	warstwy wykończenia ściany – od grubej do bardzo cienkiej
grunt	płyn, którym smaruje się ścianę przed tynkiem albo farbą
wylewka	równa warstwa na podłodze pod płytki albo panele
styropian, wełna mineralna	materiały do ocieplania (izolacji)
klej do płytek, fuga	masa do przyklejania płytek; masa do wypełniania szczelin między nimi

Prace budowlane – czasowniki

Wiele czasowników z tej tabeli występuje w parach – forma niedokonana opisuje pracę w toku, dokonana – pracę skończoną: murujemy (teraz), wymurowaliśmy (gotowe). Więcej o tej różnicy przeczytasz w poradniku o aspekcie czasownika.

Prace na budowie
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
kopać / wykopać	robić dół w ziemi
murować / wymurować	budować ścianę z cegieł albo pustaków
zbroić	układać i wiązać pręty przed betonowaniem
szalować / rozszalować	budować formę na beton / rozbierać ją po związaniu betonu
betonować, lać beton	wypełniać szalunek betonem
tynkować, szpachlować	nakładać tynk; wyrównywać ścianę cienką warstwą
ocieplać	przyklejać styropian albo wełnę do ścian
kuć, skuwać	rozbijać beton albo tynk, np. pod kable
ciąć, przycinać	skracać materiał do potrzebnego wymiaru
poprawić, poprawka	naprawić to, co jest źle zrobione

Wymiary i ilości

Przy wymiarach na budowie zwykle podaje się najpierw szerokość, potem wysokość: dziewięćdziesiąt na dwieście (w centymetrach).

Wymiary
Polskie słowo	Znaczenie i sytuacja
centymetr, metr	dwa metry, pięć metrów
metr kwadratowy (m²)	powierzchnia, np. ściany albo podłogi: dwadzieścia metrów kwadratowych
metr sześcienny (m³), potocznie „kubik”	objętość, np. betonu: trzy kubiki betonu
worek, paleta, sztuka	dziesięć worków kleju, dwie palety pustaków
w pionie, w poziomie	prosto w górę i w dół; prosto na boki
krzywo, równo	Ta ściana jest krzywa, popraw.

Zwroty BHP na budowie

Zwroty BHP z tej tabeli są najważniejsze w całym słowniczku – na budowie wypadek może zdarzyć się w sekundę.

Bezpieczeństwo na budowie
Zwrot	Co to znaczy i co robisz
Kask cały czas na głowie.	na placu budowy nie zdejmujesz kasku
Przypnij się!	na wysokości przypinasz szelki bezpieczeństwa linką do stałego punktu
rusztowanie, barierka, poręcz	konstrukcja do pracy na wysokości i zabezpieczenia przed upadkiem
Nie stój pod ładunkiem!	nie wchodź pod materiał, który podnosi dźwig
Uwaga, z góry!	coś spada albo może spaść – odejdź
Teren budowy – wstęp wzbroniony.	tablica dla osób z zewnątrz
Drabina jest niestabilna.	drabina się chwieje – nie wchodź, popraw albo zgłoś
Wykop jest niezabezpieczony.	przy dole nie ma barierki – zgłoś majstrowi
Wypadek! Wezwij pomoc!	ktoś jest ranny – wołasz innych i wzywasz pogotowie

Sygnały dla operatora dźwigu

Przy pracy z dźwigiem polecenia są bardzo krótkie – często przez krótkofalówkę. Znaki daje jedna osoba (potocznie „hakowy”), która podczepia ładunek.

Polecenia przy dźwigu
Polecenie	Znaczenie
Podnoś! / W górę!	podnieś ładunek
Opuszczaj! / W dół!	opuść ładunek
Powoli!	zwolnij ruch
W prawo! / W lewo!	przesuń ładunek w bok
Stop!	zatrzymaj ruch natychmiast

Dialogi z budowy

Dialogi pokazują, jak słowa ze słowniczka brzmią w rozmowie. Przeczytaj je na głos i zmień materiały albo wymiary.

Rano u majstra

– Panie Piotrze, co dziś robimy?
– Wy dwaj murujecie ściany działowe na piętrze. Pustaki są już na górze.
– A zaprawa?
– Betoniarka stoi przy wejściu. Jak skończycie, posprzątajcie piętro.

Brakuje materiału

– Szefie, kończy się klej do płytek.
– Ile worków jeszcze potrzebujesz?
– Na łazienkę na górze – pięć, może sześć.
– Dobrze, po południu przywiozę.

Wypadek

– Pomocy! Kolega spadł z drabiny!
– Nie ruszaj go. Jest przytomny?
– Tak, ale mówi, że bardzo boli go noga.
– Dzwonię po pogotowie. Zostań z nim.

Opowiedz na lekcji próbnej, co robisz na budowie – lektor ułoży z Tobą dialog z Twoimi narzędziami i materiałami, a Ty przećwiczysz go na głos.

Słownictwo budowlane – porozmawiasz z majstrem o narzędziach, materiałach i BHP