Biernik – czwarty przypadek (kogo? co?)

Kiedy używamy biernika

Biernika używamy przede wszystkim dla dopełnienia – tego, co widzimy, mamy, kupujemy albo robimy. Jeśli dopiero zaczynasz naukę przypadków, biernik warto opanować zaraz po mianowniku; jego miejsce wśród innych przypadków pokazuje ściąga z tabelami.

• Po większości czasowników: mieć, lubić, kochać, znać, widzieć, kupować, czytać, pisać, jeść, pić, robić, oglądać, zamawiać, odwiedzać: Znam tę panią. Zamawiam pizzę. Odwiedzam babcię.
• Kierunek i cel po „na”: Idę na pocztę. Jadę na urlop. Czekam na autobus.
• Dni tygodnia po „w”: w poniedziałek, we wtorek, w środę, w sobotę.
• Czas trwania i czas „po jakim czasie”: Byłem w Polsce przez rok. Przyjadę na tydzień. Wrócę za godzinę.
• Cena i wymiana: Kupiłem to za sto złotych. Dziękuję za pomoc.
• Gry i sporty po „grać w”: Gram w piłkę, w szachy, w tenisa.

Pytania pomocnicze: kogo? co?

Zadaj pytanie po czasowniku: Kogo widzisz? – Sąsiada. Co jesz? – Zupę. Pytanie kogo? jest takie samo jak w dopełniaczu, a co? – jak w mianowniku. Pomocny jest test z „widzę”: wstaw słowo po widzę i usłyszysz formę biernika – widzę mamę, widzę brata, widzę dom.

Końcówki w liczbie pojedynczej

Wyjątek: niektóre męskie rzeczy mają biernik taki jak dopełniacz, z końcówką -a, jakby były żywe. Dotyczy to m.in. tańców, gier, walut i papierosów: tańczę walca, gram w tenisa, mam dolara, palę papierosa.

Końcówki w liczbie mnogiej

W liczbie mnogiej zasada jest prosta: mężczyźni mają biernik taki jak dopełniacz, a wszystkie inne rzeczowniki – taki jak mianownik.

Uwaga na zwierzęta: w liczbie pojedynczej widzę kota (jak dopełniacz), ale w liczbie mnogiej widzę koty (jak mianownik), bo forma „jak dopełniacz” w liczbie mnogiej dotyczy tylko mężczyzn.

Przymiotniki i zaimki w bierniku

Zaimek ta ma w bierniku formę tę: Znam tę kobietę. Wezmę tę sukienkę. Forma „tą” w bierniku jest potoczna – na egzaminie i w piśmie używaj tę.

Zaimki osobowe w bierniku:

• mnie, ciebie (cię), jego (go), ją, je, nas, was
• ich – dla mężczyzn i grup z mężczyzną: Znam twoich braci. Znam ich.
• je – dla kobiet, dzieci, zwierząt i rzeczy: Masz klucze? – Tak, mam je.
• Po przyimku: na niego, za nią, przez nich, na nie.

Przyimki z biernikiem

Większość przyimków z biernikiem odpowiada na pytanie dokąd? albo mówi o czasie. Kilka z nich łączy się też z innym przypadkiem – wtedy zmienia się znaczenie.

Porównaj: Jedziemy nad morze (biernik – dokąd?), ale Jesteśmy nad morzem (narzędnik – gdzie?). Idę na pocztę (biernik), ale Jestem na poczcie (miejscownik).

Przykładowe zdania

Częste błędy z biernikiem

• „Mam brat”, „Lubię kawa” – poprawnie mam brata, lubię kawę.
• „Znam pani Annę” – poprawnie znam panią Annę.
• „Widzę studenci” – poprawnie widzę studentów.
• „Czekam autobus” – poprawnie czekam na autobus; czekać łączy się z przyimkiem „na”.
• „Nie mam samochód” – po przeczeniu potrzebny jest dopełniacz: nie mam samochodu.
• „Widzę ich” o grupie kobiet – poprawnie widzę je.

Krótkie ćwiczenie

Wpisz słowo z nawiasu w bierniku.

1. Mam ______ (młodsza siostra).
2. Kupujemy ______ (nowy samochód).
3. Znasz ______ (ten lekarz)?
4. Lubię ______ (polska kuchnia).
5. Zapraszam ______ (moi przyjaciele) na urodziny.
6. Idę na ______ (stacja) po bilet.
7. Oglądamy ______ (zdjęcia) z wakacji.
8. Spotkamy się w ______ (środa).

Odpowiedzi

1. młodszą siostrę
2. nowy samochód – męska rzecz, forma jak w mianowniku
3. tego lekarza
4. polską kuchnię
5. moich przyjaciół
6. stację
7. zdjęcia
8. środę

Biernik i dopełniacz po przeczeniu ćwiczymy na każdej lekcji na poziomie A1–A2. Na lekcjach indywidualnych lektor wyłapuje błędy w Twoich wypowiedziach na bieżąco – zacznij od lekcji próbnej, na której sprawdzi, od czego warto zacząć.