Słownictwo z produkcji i spawalni – zrozumiesz mistrza, rysunek i kontrolę jakości
Słownictwo z produkcji i spawalni obejmuje nazwy maszyn i narzędzi, metody i parametry spawania, rodzaje i wady spoin, opisy z rysunku technicznego, kontrolę jakości oraz zasady BHP na hali. Poniżej znajdziesz około 70 haseł w grupach tematycznych z objaśnieniem prostą polszczyzną, potoczne nazwy używane na hali i trzy krótkie dialogi. Jak radzisz sobie z poleceniami mistrza i rysunkiem technicznym, sprawdzimy na lekcji próbnej.
Od którego działu zacząć
Zacznij od grupy, która dotyczy Twojego stanowiska, a potem przejdź do BHP i kontroli jakości – te słowa usłyszysz w każdym zakładzie. W nawiasach podajemy potoczne nazwy, bo mistrz rzadko mówi „szlifierka kątowa”, a często „flex”. Słowniczek powstał do kursów polskiego w pracy i uzupełnia kurs polskiego dla produkcji i spawalnictwa. Zwroty, które przydadzą się w każdym zakładzie – od pytania o grafik po zgłoszenie choroby – znajdziesz w polskich zwrotach w pracy.
Hala, maszyny i organizacja
Tych słów używa się na odprawie i przy przekazaniu zmiany – niezależnie od tego, czy spawasz, czy obsługujesz maszynę.
| Polskie słowo | Znaczenie i sytuacja |
|---|---|
| hala produkcyjna | duży budynek, w którym coś się produkuje |
| linia produkcyjna | ciąg stanowisk, przez które po kolei przechodzi wyrób |
| stanowisko | miejsce pracy jednej osoby albo jednej maszyny |
| mistrz, brygadzista | osoby, które dają polecenia na zmianie i sprawdzają pracę |
| technolog | osoba, która ustala, jak dokładnie wykonać wyrób |
| utrzymanie ruchu (potocznie: UR) | dział, który naprawia maszyny; Zadzwoń po UR. |
| zlecenie produkcyjne | dokument z informacją, co, ile i na kiedy trzeba zrobić |
| detal | pojedyncza część, którą się obrabia albo spawa |
| półprodukt, wyrób gotowy | rzecz w trakcie produkcji i rzecz skończona |
| przezbrojenie | przestawienie maszyny na inny wyrób (inne narzędzia, inne ustawienia) |
| przestój | czas, gdy maszyna albo linia nie pracuje |
| awaria | maszyna się zepsuła; Mamy awarię na trójce. |
| prasa, wtryskarka | maszyna, która tłoczy metal; maszyna, która formuje elementy z plastiku |
| tokarka, frezarka | maszyny do obróbki metalu przez obracanie detalu albo narzędzia |
| panel sterowania | ekran i przyciski, którymi obsługujesz maszynę |
Spawanie – metody, sprzęt i parametry
W spawalni często mówi się numerami metod – warto znać zarówno numer, jak i nazwę.
| Polskie słowo | Znaczenie i sytuacja |
|---|---|
| spawarka | urządzenie do spawania |
| MAG (135), MIG (131) | spawanie drutem w osłonie gazu: aktywnego (MAG) albo obojętnego (MIG) |
| TIG (141) | spawanie elektrodą nietopliwą w osłonie gazu obojętnego, zwykle argonu |
| elektroda otulona (MMA, 111) | spawanie ręczne elektrodą, potocznie „spawanie elektrodą” |
| uchwyt spawalniczy (potocznie: palnik) | część, którą trzymasz w ręce podczas spawania |
| drut spawalniczy | drut, który topi się i tworzy spoinę w metodzie MIG/MAG |
| gaz osłonowy, butla, reduktor | gaz chroniący spoinę, pojemnik z gazem, zawór do ustawienia przepływu |
| masa (przewód masowy) | przewód z zaciskiem, który podłączasz do detalu albo stołu |
| natężenie prądu, napięcie | parametry ustawiane na spawarce, w amperach i woltach |
| WPS (instrukcja technologiczna spawania) | dokument z parametrami i sposobem spawania danego detalu |
| sczepić (potocznie: szczepić, punktować) | połączyć elementy krótkimi spoinami przed właściwym spawaniem |
| przygotowanie krawędzi, fazowanie | ścięcie krawędzi blachy pod spoinę |
Spoiny, pozycje i wady
Te słowa padają najczęściej przy kontroli jakości – kontroler mówi, co jest nie tak, a Ty musisz wiedzieć, co poprawić.
| Polskie słowo | Znaczenie i sytuacja |
|---|---|
| spoina pachwinowa | spoina w kącie między dwoma elementami, np. w literze T |
| spoina czołowa | spoina łącząca dwie blachy krawędziami |
| grań, lico | spód (korzeń) spoiny i jej wierzchnia strona |
| ścieg | jedno przejście spawania; grube spoiny robi się w kilku ściegach |
| pozycja podolna (PA) | spawanie z góry, detal leży poziomo |
| pozycja pionowa (PF) | spawanie od dołu do góry |
| pozycja pułapowa (PE) | spawanie nad głową, „pod sufitem” |
| porowatość, pory | małe dziury z gazu w spoinie |
| podtopienie | rowek wzdłuż brzegu spoiny |
| brak przetopu | spoina nie przeszła przez całą grubość materiału |
| pęknięcie | rysa w spoinie albo obok niej – poważna wada |
| rozpryski | krople metalu przyklejone obok spoiny |
Narzędzia, pomiary i rysunek techniczny
Przy pomiarach najważniejsza jest poprawna forma liczby: pięć milimetrów, ale zero przecinek pięć milimetra. Jak odmieniać liczby, wyjaśniamy w przewodniku po polskich liczebnikach.
| Polskie słowo | Znaczenie i sytuacja |
|---|---|
| szlifierka kątowa (potocznie: flex, fleks) | ręczna maszyna do cięcia i szlifowania |
| tarcza do cięcia, tarcza listkowa | tarcza, którą tniesz; tarcza, którą wygładzasz powierzchnię |
| młotek do żużla, szczotka druciana | narzędzia do czyszczenia spoiny po spawaniu elektrodą |
| imadło, ścisk | narzędzia do mocnego trzymania detalu |
| suwmiarka | narzędzie do dokładnego mierzenia długości i średnicy |
| miara zwijana, kątownik | taśma do mierzenia; narzędzie do sprawdzania kąta prostego |
| wymiar | długość, szerokość albo wysokość podana na rysunku |
| średnica (Ø), promień (R) | szerokość koła; połowa średnicy |
| tolerancja | o ile wymiar może się różnić; plus minus pół milimetra |
| otwór, gwint | dziura w detalu; spiralne nacięcie pod śrubę, np. gwint M8 |
| faza | ścięta krawędź |
| przekrój, widok | rysunek detalu „przeciętego” i rysunek z jednej strony |
Kontrola jakości
Kontrola jakości mówi krótko i konkretnie – warto znać zarówno słowa, jak i decyzje, które z nich wynikają.
| Polskie słowo | Znaczenie i sytuacja |
|---|---|
| kontrola jakości (potocznie: jakość, QC) | dział, który sprawdza, czy wyrób jest dobry |
| brak, wyrób wadliwy | wyrób, który nie spełnia wymagań |
| do poprawki | trzeba poprawić, zanim pójdzie dalej |
| odpad, złom | materiał do wyrzucenia albo do przetopienia |
| karta kontrolna | kartka albo formularz, gdzie zapisujesz wyniki pomiarów |
| pierwsza sztuka | pierwszy detal po przezbrojeniu – kontrola jakości sprawdza go, zanim ruszy seria |
| wstrzymać partię | zatrzymać wysyłkę albo dalszą pracę z całą grupą detali |
Zwroty BHP na hali i w spawalni
Zwroty BHP z tej tabeli musisz rozumieć od pierwszego dnia, bo dotyczą Twojego zdrowia i bezpieczeństwa kolegów.
| Zwrot | Co to znaczy i co robisz |
|---|---|
| Załóż przyłbicę. | maska spawalnicza chroni oczy i twarz przed łukiem |
| Okulary ochronne obowiązkowe. | przy szlifowaniu i cięciu zawsze w okularach |
| rękawice spawalnicze, fartuch skórzany | ochrona rąk i ciała przed iskrami i gorącym metalem |
| ochronniki słuchu (stopery, nauszniki) | zakładasz tam, gdzie jest głośno |
| Wyłącz maszynę przed czyszczeniem. | nie czyść i nie naprawiaj pracującej maszyny |
| wyłącznik awaryjny (potocznie: grzybek) | czerwony przycisk, który od razu zatrzymuje maszynę |
| Zablokuj i oznacz. | przy naprawie maszynę wyłącza się i zabezpiecza kłódką z tabliczką |
| Nie zdejmuj osłony. | osłona chroni ręce przed ruchomymi częściami maszyny |
| Włącz odciąg. | urządzenie, które wyciąga dym spawalniczy |
| pozwolenie na prace pożarowe | pisemna zgoda na spawanie albo cięcie poza spawalnią |
| Uwaga, gorące! | detal po spawaniu jest gorący – nie dotykaj gołą ręką |
| Pożar! Wszyscy na zewnątrz! | wychodzisz najbliższym wyjściem ewakuacyjnym na miejsce zbiórki |
Dialogi z produkcji
Tak rozmawia się na hali: przy kontroli spoiny, przy awarii i przy przekazaniu zmiany. Przeczytaj dialogi na głos i spróbuj zmienić wymiary albo nazwy wad.
Mistrz sprawdza spoinę
– Pokaż, co zrobiłeś. Tu masz podtopienie, a tu pory.
– Za duży prąd?
– Raczej za szybko prowadzisz palnik. Zeszlifuj to i zrób drugi ścieg.
– Dobrze. Mam potem pokazać jeszcze raz?
– Tak, zanim zaczniesz następny detal.
Awaria maszyny
– Prasa stanęła. Na panelu jest błąd czujnika drzwi.
– Próbowałeś zresetować?
– Tak, dwa razy. Nie pomaga.
– Nie ruszaj więcej. Dzwonię po UR.
Przekazanie zmiany
– Jak idzie zlecenie?
– Zrobiliśmy sto sześćdziesiąt sztuk, zostało czterdzieści. Dwie sztuki odłożyłem na braki – zły wymiar otworu.
– Jakość już wie?
– Tak, karta kontrolna jest przy maszynie.
Na lekcji próbnej przećwiczysz z lektorem przekazanie zmiany albo rozmowę z kontrolerem jakości – na przykładach z Twojej hali.
Najczęstsze pytania
Jak po polsku powiedzieć, że spoina ma pory?
Powiedz: Spoina ma pory albo W spoinie jest porowatość. Najczęściej usłyszysz krótko: Masz tu pory.
Co na produkcji znaczy skrót UR?
UR to utrzymanie ruchu – dział, który naprawia maszyny i dba o ich sprawność. Gdy maszyna się psuje, zwykle słyszysz: Zgłoś do UR albo Zadzwoń po UR.
Czym różni się „spawać” od „zespawać”?
Spawać opisuje czynność w trakcie albo powtarzaną (Spawam od rana), a zespawać – czynność skończoną z efektem (Zespawałem ramę). Tak samo działa para „sczepiać – sczepić”.
Jak przeczytać na głos wymiar 12,5 mm?
Powiedz dwanaście przecinek pięć milimetra albo dwanaście i pół milimetra. Po ułamku i po „pół” rzeczownik stoi w dopełniaczu liczby pojedynczej.
Słownictwo i rozmowy z Twojej branży. Umów lekcję próbną – dobierzemy program.
Zobacz też
- Produkcja i spawalnictwoPolecenia mistrza, rysunek techniczny, wymiary, spoiny, awarie maszyn i BHP.od 99 zł / lekcjaCzytaj →
- Zwroty w pracyOkoło 70 zwrotów na co dzień: polecenia, grafik, urlop, choroba, wypłata i rozmowa przy kawie.Czytaj →
- Rozmowa o pracęPytania rekrutera, gotowe odpowiedzi, forma pan / pani i słowniczek zatrudnienia.Czytaj →