Czy „będę robił” i „będę robić” znaczą to samo?

Tak. Obie formy czasu przyszłego złożonego są poprawne i znaczą to samo. Forma z bezokolicznikiem (będę robić) jest prostsza, bo nie zmienia się według rodzaju.

Kiedy po polsku mówić „wy”, a kiedy „państwo”?

Wy mówimy do grupy osób, z którymi jesteśmy na „ty”, np. do kolegów albo rodziny. Do grupy obcych osób mówimy państwo z czasownikiem w 3. osobie: Czy państwo są gotowi?

Dlaczego Polacy mówią „byłem”, bez „ja”?

Bo końcówka -em już pokazuje osobę. Zaimek „ja” dodaje się tylko dla podkreślenia, np. To ja byłem pierwszy.

Czy rosyjski akcent da się całkiem wyeliminować?

Lekki obcy akcent zostaje u wielu osób i nie przeszkadza w porozumieniu. Warto natomiast poprawić miejsce akcentu w słowie i wymowę ł, ś, ą, ę – to one najbardziej wpływają na zrozumiałość.

Najczęstsze błędy w polskim osób mówiących po rosyjsku – źle i dobrze

Przypadki – końcówki, które zdradzają rosyjski

Polskie przypadki funkcjonują podobnie jak rosyjskie падежи, ale w kilku konstrukcjach polski wymaga innego przypadku niż rosyjski. Ogólne różnice między językami opisujemy w poradniku dla osób mówiących po rosyjsku.

Przypadki – typowe błędy
Źle	Dobrze	Dlaczego
Ja inżynier.	Jestem inżynierem.	„Być” w czasie teraźniejszym jest obowiązkowe, a rzeczownik po nim stoi w narzędniku.
Nie znam ten film.	Nie znam tego filmu.	Po zaprzeczonym czasowniku biernik zmienia się w dopełniacz.
Nie mam czas.	Nie mam czasu.	Ta sama reguła: „mam czas”, ale „nie mam czasu”.
Pani Anna, proszę usiąść.	Pani Anno, proszę usiąść.	Zwracając się do kogoś, używamy wołacza.
Mnie trzydzieści lat.	Mam trzydzieści lat.	Wiek wyrażamy czasownikiem „mieć”.
U mnie jest samochód.	Mam samochód.	Posiadanie wyrażamy czasownikiem „mieć”, nie konstrukcją z „u”.
To jest moim bratem.	To jest mój brat.	Po „to jest” zostaje mianownik – narzędnik tylko po „jestem, jesteś…”.

Czasowniki, które łączą się z innym przypadkiem niż po rosyjsku

Tych połączeń najlepiej uczyć się na pamięć jako całości – logika rosyjska tu nie pomaga.

Rekcja czasowników – polski a rosyjski
Źle (kalka z rosyjskiego)	Dobrze	Po rosyjsku
Czekam ciebie.	Czekam na ciebie.	жду тебя
Ożenił się na Ani.	Ożenił się z Anią.	женился на Ане
Uczę się polski.	Uczę się polskiego.	учу польский
Pytałem o tym.	Pytałem o to.	спрашивал об этом
Zadzwonię tobie.	Zadzwonię do ciebie.	позвоню тебе
Gratuluję z urodzinami!	Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin!	поздравляю с днём рождения

Zapamiętaj parę: pytać o coś (biernik), ale mówić o czymś (miejscownik). Po rosyjsku w obu przypadkach jest „о чём”, dlatego ten błąd jest tak częsty.

Czas przeszły i aspekt

W polskim czasie przeszłym końcówka mówi, kto wykonał czynność, więc zaimek „ja”, „ty”, „my” zwykle się pomija. Po rosyjsku osobę pokazuje tylko zaimek – stąd błąd „ja był”.

Czas przeszły – typowe błędy
Źle	Dobrze	Dlaczego
Ja był wczoraj w Krakowie.	Byłem wczoraj w Krakowie.	Końcówka -em oznacza „ja” (mężczyzna).
Ja była w pracy.	Byłam w pracy.	Końcówka -am oznacza „ja” (kobieta).
Ty to zrobił?	Zrobiłeś to?	Końcówka -eś oznacza „ty”.
My byli w kinie.	Byliśmy w kinie.	Końcówka -śmy oznacza „my”.

Aspekt wygląda podobnie jak w rosyjskim, ale pary czasowników tworzy się czasem innym przedrostkiem. Gdy przenosisz rosyjski przedrostek, powstaje słowo, którego w polskim nie ma albo które znaczy co innego.

Aspekt – kalki przedrostków
Źle	Dobrze	Dlaczego
Pozwonię jutro.	Zadzwonię jutro.	Para to dzwonić – zadzwonić (звонить – позвонить).
Wieczorem popatrzę film.	Wieczorem obejrzę film.	Film się ogląda; para to oglądać – obejrzeć.
Zaraz uberę pokój.	Zaraz posprzątam pokój.	Ubrać znaczy „одеть”; убрать комнату to posprzątać.
Będę zrobić to jutro.	Zrobię to jutro. / Będę to robić jutro.	„Będę” łączy się tylko z czasownikiem niedokonanym.

Akcent – najbardziej słyszalny ślad rosyjskiego

W polskim akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę i przesuwa się, gdy słowo dostaje dłuższą końcówkę. Po rosyjsku akcent jest ruchomy i w wielu słowach stoi gdzie indziej – a ponieważ słowa brzmią podobnie, łatwo przenieść rosyjski akcent do polskiego.

Akcent – rosyjski nawyk i polska norma
Słowo	Akcent jak po rosyjsku	Po polsku
telefon	telefON (телефОн)	teLEfon
dokument	dokuMENT (докумЕнт)	doKUment
alfabet	alfaBET (алфавИт)	alFAbet
kilometr	kiloMETR (киломЕтр)	kiLOmetr
student – studenta – studentami	stuDENT we wszystkich formach	STUdent – stuDENta – studenTAmi

Wyjątki od reguły przedostatniej sylaby trzeba znać osobno. Najważniejsze to formy czasu przeszłego z -śmy, -ście (BYliśmy, roBIliście) i tryb przypuszczający (ZRObiłbym).

Rodzaj rzeczowników i forma męskoosobowa

Wiele polskich rzeczowników ma inny rodzaj niż ich rosyjskie odpowiedniki, więc przymiotnik i zaimek dostają złą końcówkę. Rodzaj sprawdzaj w słowniku od razu przy nauce nowego słowa.

Rodzaj – typowe błędy
Źle	Dobrze	Dlaczego
Ta problema jest trudna.	Ten problem jest trudny.	Po polsku problem jest rodzaju męskiego (проблема – żeńskiego).
To ciekawa temat.	To ciekawy temat.	Temat – rodzaj męski (тема – żeński).
Ta ból nie mija.	Ten ból nie mija.	Ból – rodzaj męski (боль – żeński).
Mój kawa jest zimny.	Moja kawa jest zimna.	Kawa – rodzaj żeński (кофе – męski).
Kupiliśmy nową mebel.	Kupiliśmy nowe meble.	Po polsku meble mają liczbę mnogą (мебель – pojedynczą).

Największą nowością jest forma męskoosobowa w liczbie mnogiej. Gdy w grupie jest choć jeden mężczyzna, czasownik, przymiotnik i liczebnik przyjmują osobne formy.

Forma męskoosobowa – typowe błędy
Źle	Dobrze	Dlaczego
Moi koledzy były w pracy.	Moi koledzy byli w pracy.	Mężczyźni: byli; kobiety i rzeczy: były.
Dwa studenci czekają.	Dwóch studentów czeka. / Dwaj studenci czekają.	Liczebnik przy mężczyznach ma osobne formy.
Te panowie są z Polski.	Ci panowie są z Polski.	Zaimek męskoosobowy to ci, nie te.

Przyimki – małe słowa, duże błędy

Przyimki tłumaczone dosłownie z rosyjskiego zmieniają sens zdania albo brzmią obco. Te przykłady pojawiają się w rozmowach kursantów najczęściej.

Przyimki – typowe błędy
Źle	Dobrze	Dlaczego
Jestem teraz na pracy.	Jestem teraz w pracy.	Po polsku: w pracy, do pracy.
Uczę się w uniwersytecie.	Studiuję na uniwersytecie.	Uczelnia łączy się z na; o studiach mówimy studiować.
Przyjdę w piątej.	Przyjdę o piątej.	Godzinę podajemy z o.
Wrócę przez tydzień.	Wrócę za tydzień.	Через неделю to za tydzień; przez tydzień znaczy „в течение недели”.
Idę w sklep.	Idę do sklepu.	Kierunek do budynku: do + dopełniacz.
Po poniedziałkach mam kurs.	W poniedziałki mam kurs.	Powtarzalny dzień: w + biernik liczby mnogiej.
Mam pytanie po pracy.	Mam pytanie w sprawie pracy.	Po pracy znaczy „после работы”.

Wymowa i pisownia

Kilka polskich dźwięków nie ma dokładnych odpowiedników w rosyjskim, a pomyłka potrafi zmienić znaczenie słowa. Ćwicz je na parach wyrazów.

ł wymawiamy jak angielskie w: łyżka, mały, a nie z twardym rosyjskim „л”.
sz i ś to dwa różne dźwięki: proszę (пожалуйста) i prosię (поросёнок). Tak samo cz i ć – dobre ćwiczenie: Czy ci pomóc?
e nie zmiękcza spółgłoski: teraz, temat, a nie „т'ераз”, „т'емат”.
y i i rozróżniają słowa: być (быть) i bić (бить).
ą wymawiamy nosowo: są, wąs; przed k jak [on]: mąka [monka], nie „moka”.

Forma grzecznościowa: pan, pani, państwo

Do osoby obcej, urzędnika, lekarza czy przełożonego mówimy po polsku pan albo pani z czasownikiem w 3. osobie. Rosyjskie „Вы” przetłumaczone jako „wy” brzmi w Polsce zbyt poufale albo niezrozumiale.

Forma grzecznościowa – typowe błędy
Źle	Dobrze
Wy możecie mi pomóc?	Czy może mi pan pomóc?
Skąd wy jesteście? (do jednej osoby)	Skąd pani jest?
Dziękuję wam (do jednej osoby)	Dziękuję panu. / Dziękuję pani.

Jak pozbyć się tych błędów

Błędy z tej strony nie znikają same, bo rozmówca zwykle i tak Cię rozumie. Trzeba je świadomie wyłapywać – najlepiej w piśmie i w nagraniach własnej mowy.

Wybierz jedną tabelę na tydzień i codziennie ułóż pięć zdań z jej regułą.
Nagraj minutę swojej wypowiedzi i odsłuchaj ją pod kątem akcentu i końcówek czasu przeszłego.
Pisz krótkie teksty i proś o poprawki – błędy w przypadkach i przyimkach najłatwiej zobaczyć na papierze.
Przed egzaminem sprawdź, jak wygląda gramatyka na egzaminie B1, i przejrzyj listę najczęstszych błędów na egzaminie B1.

Osobną grupą pułapek są słowa podobne do rosyjskich, ale o innym znaczeniu – zebraliśmy je w tabelach polsko-rosyjskich fałszywych przyjaciół.

Na lekcji próbnej lektor wskaże, które z tych błędów pojawiają się u Ciebie – gramatykę może wyjaśnić po rosyjsku.

Najczęstsze błędy w polskim osób mówiących po rosyjsku